GURSOCH-The Gurbani Connection

ਕੀ ਵਿੱਛੜੀ ਰੂਹ ਨੂੰ ਵਾਕੀ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਵਾਸ ਮਿਲ਼ਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਇਉਂ ਆਖਣਾਂ ਨਿਰਾ ਝੂਠ ਅਤੇ ਧੋਖਾ ਹੈ ? ( ਲੇਖਕ – ਪ੍ਰੋ.ਕਸ਼ਮੀਰਾ ਸਿੰਘ, ਯੂ. ਐੱਸ. ਏ)

By Writers Articles in ARTICLES by Other Writers

ਪ੍ਰਾਣੀ ਦੇ ਸ਼ਰੀਰ ਤਿਆਗਣ ਤੇ ਧਰਮ ਸਥਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅਰਦਾਸ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰਾਣੀ ਦੇ ਸਾਕ ਸੰਬੰਧੀ ਇਕੱਠੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਕੀਰਤਨ ਵਿੱਚ ਕਈ ਰਾਗੀ ਜੱਥੇ ਅਪ੍ਰਸੰਗਕ ਸ਼ਬਦ ਵੀ ਗਾਇਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਉਪਦੇਸ਼ ਜੀਉਂਦੇ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਲਈ ਹੈ ਉਹ ਚਲਾਣਾ ਕਰ ਚੁੱਕਿਆਂ ਤੇ ਲਾਗੂ ਸਮਝ ਕੇ ਗਉਂਦੇ ਹਨ। ਨਸ਼ਾ ਕਰਦਾ ਕੋਈ ਚੜ੍ਹਾਈ ਕਰ ਗਿਆ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ‘ਗੁਰਮੁਖਿ ਜਨਮੁ ਸਵਾਰਿ ਦਰਗਹਿ ਚਲਿਆ॥’ (ਵਾਰਾਂ ਭਾਈ ਗੁਰਦਾਸ) ਗਾ ਕੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਖ਼ੁਸ਼ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨਿਰੀ ਅਗਿਆਨਤਾ ਤੇ ਡੰਗ ਟਪਾਊ ਕੰਮ ਦਾ ਵਰਤਾਰਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ-

ਅਬ ਕੀਬਾਰ ਬਖਸਿ ਬੰਦੇ ਕਉ ਬਹੁਰਿ ਨ ਭਉਜਲਿ ਫੇਰਾ॥

ਕਹੈ ਕਬੀਰੁ ਸੁਨਹੁ ਰੇ ਸੰਤਹੁ ਖੇਤ ਹੀ ਕਰਹੁ ਨਿਬੇਰਾ॥ (ਗਗਸ ੧੧੦੪).

ਵਿਚਾਰ: ਕਬੀਰ ਜੀ ਤਾਂ ਕਹਿ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਇੱਸ ਮਨੁੱਖਾ ਜਨਮ ਦੀ ਵਾਰੀ ਵਿੱਚ ਹੀ ਆਪਣਾ ਚੰਗੇ ਮੰਦੇ ਕੰਮਾਂ ਦਾ ਲੇਖਾ ਜੋਖਾ ਕਰ ਲਓ, ਭਾਵ, ਸ਼ਰੀਰ ਦੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਨੂੰ ਚੰਗੇ ਪਾਸੇ ਲਾ ਲਓ ਤਾਂ ਜੁ ਮੁੜ ਕੇ ਜਨਮਾਂ ਵਿੱਚ ਨਾ ਭਟਕਣਾ ਪਵੇ। ਇਹ ਉਪਦੇਸ਼ ਮਰ ਚੁੱਕੇ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਲਈ ਨਹੀਂ ਹੈ ਬਲਕਿ ਜੀਉਂਦਿਆਂ ਲਈ ਹੈ। ਸੰਗਤ ਨੂੰ ਆਪ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੇ ਅਰਥ ਪੜ੍ਹਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਪ੍ਰਚਾਰਕਾਂ ਵਲੋਂ ਆਪ ਹੁਦਰੇਕਿਆਸ ਲਗਾਉਣੇ ਜਾਰੀ ਰਹਿਣਗੇ।

ਗੁਰੂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਤੋਂ ਕੀ ਭਾਵ ਹੈ? ਅਰਦਾਸੀਏ ਨੂੰ ਸ਼ਾਇਦ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਬੋਧ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕਿ ਗੁਰੂ ਦੇ ਚਰਨ ਕੀ ਹਨ। ਜੇ ਬੋਧ ਹੈ ਤਾਂ ਉਹ ਗੁਰੂ ਦੀ ਹਜ਼ੂਰੀ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਬੁੱਝ ਕੇ ਝੂਠ ਬੋਲ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਾਂ ਭੇਡ ਚਾਲੇ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਸ਼ਾਇਦ ਵਿਛੁੜੇ ਪ੍ਰਾਣੀ ਦੇ ਸੰਬੰਧੀਆਂ ਨੂੰ ਝੂਠਾ ਦਿਲਾਸਾ ਦੇਣ ਲਈ ਇਉਂ ਆਖ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ ਕਿ ਪ੍ਰਾਣੀ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਥਾਂ ਮਿਲ਼ ਜਾਣੀ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਦੇ ਚਰਨ ਕਿੱਥੇ ਹਨ?

ਪਹਿਲਾਂ ਇਹ ਸਮਝੀਏ ਕਿ ਗੁਰੂ ਕੌਣ ਹੈ?

ਇਸ ਦਾ ਸਪੱਸ਼ਟ ਉੱਤਰ ਹੈ ਕਿ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਗੁਰੂ ਹਨ।

ਜੇ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਗੁਰੂ ਹਨ ਤਾਂ ਉਹ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਬਿਰਾਜਮਾਨ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਜ਼ੂਰੀ ਵਿੱਚਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਅੱਗੇ ਅਰਦਾਸ ਕਰਨੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਹਨ ਤਾਂ ਗੁਰੂ ਦੇ ਚਰਨ ਵੀ ਗੁਰੂ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਹੀ ਹਨ ਤੇ ਉਹ ਵੀ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਕਿਸੇ ਦੇ ਚਰਨ ਉਸ ਦੇ ਸ਼ਰੀਰ ਨਾਲ਼ ਹੀ ਲੱਗੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ । ਜਿੱਥੇ ਕਿਸੇ ਦਾ ਸ਼ਰੀਰ ਹੋਵੇਗਾ ਚਰਨ ਵੀ ਓਥੇ ਹੀ ਹੋਣਗੇ।

ਹੁਣ ਵਿਚਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਦੇ ਚਰਨ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਕੀ ਗੁਰੂ ਦੇ ਚਰਨ ਹੱਡ ਮਾਸ ਦੇ ਹਨ?

ਉੱਤਰ ਹੈ –ਨਹੀਂ, ਦਸ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬਾਨ ਸ਼ਰੀਰਕ ਚੋਲ਼ਾ ਤਿਆਗ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਤੱਤਾਂ ਵਿੱਚ ਤੱਤ ਰਲ਼ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਜੋਤਿ ਵਿੱਚ ਜੋਤੀ ਰਲ਼ ਚੁੱਕੀ ਹੈ । ਹੁਣ ਗੁਰੂ ਕਿਉਂਕਿ ਸ਼ਬਦ ਹੈ ਇਸ ਲਈ ਗੁਰੂ ਦੇ ਚਰਨ ਗੁਰੂ ਦਾ ਸ਼ਬਦ ਹੀ ਹੈ। ਸ਼ਬਦ ਕੀ ਹੈ? ਚੂੰਕਿ ਗੁਰੂ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਸ਼ਬਦਾਂ ਰਾਹੀਂ ਮਿਲ਼ਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਗੁਰੂ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਦਾ ਸ਼ਬਦ ਸਮਾਨਾਰਥਕ ਹਨ। ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਗੁਰਬਾਣੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਵਿੱਚ(ਰਾਗਮਾਲਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ) ਦਰਜ ਹੈ। {ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਦੀ ਕੋਈ ਰਚਨਾ ਭਾਵੇਂ ਕਿੰਨੀ ਮਹਾਨ ਹੋਵੇ, ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ, ਭਾਵ, ਉਸ ਨੂੰ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦਾ ਦਰਜਾ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਭਾਵ, ਉਸ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਦਾ ਦਰਜਾ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਗੁਰੂ ਦਾ ਦਰਜਾ ਕੇਵਲ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਵਿੱਚ ਦਰਜ (ਰਾਗਮਾਲਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ) ਗੁਰਬਾਣੀ ਨੂੰ ਸਾਹਿਬ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਪਾਤਿਸ਼ਾਹ ਜੀ ਵਲੋਂ ਮਿਲ਼ਿਆ ਹੈ।}

ਗੁਰੂ ਦੇ ਚਰਨ ਕੀ ਹਨ?

ਉੱਤਰ ਹੈ-ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੇ ਸ਼ਬਦ। ਜਿਵੇਂ-

ਹਿਰਦੈ ਚਰਣ ਸਬਦੁ ਸਤਿਗੁਰ ਕੋ ਨਾਨਕ ਬਾਂਧਿਓ ਪਾਲ॥ (ਗਗਸ ੬੮੦).

ਪਦ-ਅਰਥ: ਬਾਂਧਿਓ ਪਾਲ- ਪੱਲੇ ਬੰਨ੍ਹ ਲਿਆ ਹੈ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਵਸਾਅ ਲਿਆ ਹੈ। ਚਰਣ- ਪੈਰ। ਸਤਿਗੁਰ ਸਬਦੁ- ਗੁਰਬਾਣੀ।

ਅਰਥ:- ਜਿੱਸ ਪ੍ਰਾਣੀ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਸੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਚਰਨ ਵਸੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਗੁਰੂ ਦੇ ਚਰਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਚਰਨ ਕੇਵਲ ਗੁਰਬਾਣੀ ਹੀ ਹੈ। ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਹੁਕਮ ਹੀ ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਪ੍ਰਭੂ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਚਰਨ ਸਥੂਲ ਨਹੀਂ ਕਿਉਂਕਿ ਗੁਰੂ ਦੀ ਪਦਵੀ ਗੁਰਬਾਣੀ ਨੂੰ ਮਿਲ਼ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।

ਗੁਰੂ ਅਤੇ ਪਰਮੇਸ਼ਰ ਵਿੱਚ ਉੱਪਦੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਕੋਈ ਅੰਤਰ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਫ਼ੁਰਮਾਨ ਹੈ-

ਨਾਨਕ ਸੋਧੇ ਸਿਮ੍ਰਿਤਿ ਬੇਦ॥

ਪਾਰਬ੍ਰਹਮਗੁਰ ਨਾਹੀ ਭੇਦ॥—-(ਗਗਸ ੧੧੪੨).

ਗੁਰਦੇਵ ਸਤਿਗੁਰੁ ਪਾਰਬ੍ਰਹਮੁ ਪਰਮੇਸਰੁ ਗੁਰਦੇਵ ਨਾਨਕ ਹਰਿ ਨਮਸਕਰਾ॥— (ਗਗਸ ੨੫੦).

ਅਰਥ:- ਗੁਰਦੇਵ ਸਤਿਗੁਰੂ ਹੀ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ। ਹੇ ਨਾਨਕ! ਗੁਰੂ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਰਹਿਣਾਂ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਦੇ ਚਰਨ ਸਾਡੇ ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਵਸਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ ਨਾ ਕਿ ਮੁਰਦੇ ਦੀ ਰੂਹ ਗੁਰ ਚਰਨਾ ਵਿੱਚ ਵਸਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਗੁਰਬਾਣੀ ਤਾਂ ਗਿਆਨ ਦੀ ਚਪੇੜ ਮਾਰ ਕੇ ਆਖਦੀ ਹੈ- ਗੁਰ ਕੇ ਚਰਨ ਰਿਦੈ ਲੈ ਧਾਰਉ॥ ਗੁਰੁ ਪਾਰਬ੍ਰਹਮੁ ਸਦਾ ਨਮਸਕਾਰਉ॥ (ਗਗਸ ੮੬੪). ਪਰ ਅਰਦਾਸਿ ਕਰਨ ਵਾਲ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੁਕਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਇਦ ਸ਼ਮਝ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ।

ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਸਾਰੇ ੩੫ ਬਾਣੀਕਾਰਾਂ ਦੀ ਜੋਤਿ ਹੈ। ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਦਸਾਂ ਹੀ ਪਾਤਿਸ਼ਾਹੀਆਂ ਦੀ ਜੋਤਿ (light of knowledge) ਹੈ। ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਮਰੇ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਦੀਆਂ ਆਤਮਾਵਾਂ ਨਹੀਂ ਠਹਿਰ ਸਕਦੀਆਂ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਏਥੇ ਕੋਈ ਕੰਮ ਹੈ। ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਰਦਾਸੀਏ ਵਲੋਂ ਗੁਰੂ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਵਾਸ ਦੇਣ ਲਈ ਕਹਿਣਾ ਗੁਰਬਾਣੀ ਗੁਰੂ ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਘੋਰ ਬੇਅਦਵੀ ਵੀ ਹੈ। ਜੇ ਇਹ ਮੰਨ ਵੀ ਲਿਆ ਜਾਵੇ ਕਿ ਅਰਦਾਸੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ‘ਗੁਰ ਚਰਨਾਂ ਦੇ ਵਿੱਚ ਨਿਵਾਸ’ਬਖ਼ਸ਼ਣ ਦੀਆਂ ਅਰਦਾਸਾਂ ਪ੍ਰਵਾਨ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਫਿਰ ਇਹ ਵੀ ਮੰਨਣਾਂ ਪਵੇਗਾ ਕਿ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਵਿੱਚ ਅਣਗਿਣਤ ਮੁਰਦਿਆਂ ਦੀਆਂ ਰੂਹਾਂ ਭਰੀਆਂ ਪਈਆਂ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਗੁਰੂ ਦੇ ਚਰਨ ਤਾਂ ਗੁਰਬਾਣੀ ਹੀ ਹੈ। ਕੀ ਇੱਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਲਈ ਕੋਈ ਤਿਆਰ ਹੋਵੇਗਾ? ਜੇ ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਫਿਰ ਅਜਿਹੀ ਅਰਦਾਸਿ ਕਰਨ ਦਾ ਕੀ ਅਰਥ ਹੈ? ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਾਖੀ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ‘ਗੁਰੂ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਵਾਸ’ ਦੇ ਸੰਕਲਪ ਦੀ ਭਲੀ ਭਾਂਤੀ ਸਮਝ ਆ ਸਕੇਗੀ।

ਭਾਈ ਡੱਲੇ (ਡੱਲਾ ਸਿੰਘ) ਨੂੰ ਗੁਰ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਵਾਸ ਕਿਵੇਂ ਮਿਲ਼ਿਆ?ਭਾਈ ਡੱਲੇ ਨੇ ਦਸਵੇਂ ਪਾਤਿਸ਼ਾਹ ਜੀ ਕੋਲੋਂ ਚਰਨਾ ਵਿੱਚ ਪੀੜ੍ਹੀ ਜਿੰਨੀ ਥਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ। ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ‘ਪਹਿਲਾਂ ਪੰਜਾਂ ਪਿਆਰਿਆਂ ਕੋਲ਼ ਇੱਕ ਪ੍ਰਣ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ ਜਿਵੇਂ ਅਸੀਂ ਪੰਜਾਂ ਤੋਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪਾਨ ਕਰਕੇ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਥਾਂ ਦਾ ਇਹੀ ਵਸੀਲਾ ਹੈ’। ਉਪਦੇਸ਼ ਮੰਨ ਕੇ ਭਾਈ ਡੱਲੇ ਨੇ ਪ੍ਰਵਾਰ ਸਮੇਤ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪਾਨ ਕਰ ਲਿਆ। ਕੀ ਭਾਈ ਡੱਲਾ ਸਿੰਘ ਫਿਰ ਸ਼ਰੀਰਕ ਤੌਰ ਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਸਥੂਲ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਬੈਠਣ ਲੱਗ ਪਿਆ? ਕੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪਾਨ ਕਰ ਕੇ ਭਾਈ ਡੱਲਾ ਸਿੰਘ ਸਦਾ ਸ਼ਰੀਰਕ ਤੌਰ ਤੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਨਾਲ਼ ਹੀ ਲਿਪਟਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ?

ਗੁਰੂ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਵਾਸ ਕੀ ਹੈ?

ਚਰਨਾ ਵਿੱਚ ਨਿਵਾਸ ਤੋਂ ਭਾਵ ਹੋਇਆ ਗੁਰੂ ਦੇ ਸ਼ਬਦ, ਭਾਵ, ਗੁਰਬਾਣੀ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵਸਾਉਣਾ, ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਪਾਸ਼ਾ ਢਾਲਣਾਂ ਤੇ ਗੁਰੂ ਨਾਲ਼ ਪਿਆਰ ਬਣਾਉਣਾਂ । ਗੁਰ ਉਪਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਨਾ ਹੀ ਗੁਰੂ ਦੇ ਚਰਨ ਕਮਲਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਵਾਸ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਭਾਈ ਡੱਲਾ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਜੀਉਂਦੇ ਜੀਅ ਮਿਲ਼ਿਆ। ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਵਾਸ ਮਰ ਗਇਆਂ ਦਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਚੂੰਕਿ ਗੁਰੂ ਦੇ ਚਰਨ ਗੁਰੂ ਦਾ ਸ਼ਬਦ ਹੈ। ਇਹ ਨਿਵਾਸ ਜੀਉਂਦੇ ਹੋਇਆਂ ਭਾਈ ਡੱਲਾ ਸਿੰਘ ਦੀ ਤਰਾਂ ਗੁਰੂ ਦੇ ਲੜ ਲੱਗਿਆਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਮੁਰਦਿਆਂ ਦੀਆਂ ਰੂਹਾਂ ਅਰਦਾਸਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਨਹੀਂ ਬਿਠਾਈਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ।

ਮੌਤ ਪਿੱਛੋਂ ਰੂਹਾਂ ਕਿੱਥੇ ਚਲੇ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ? ਇਸ ਸੰਬੰਧੀ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦਾ ਫ਼ੁਰਮਾਨ ਹੈ-

ਮ:੧॥

ਇਕ ਦਝਹਿ ਇਕ ਦਬੀਅਹਿ ਇਕਨਾ ਕੁਤੇ ਖਾਹਿ॥

ਇਕਿ ਪਾਣੀ ਵਿਚਿ ਉਸਟੀਅਹਿ ਇਕਿ ਭੀ ਫਿਰਿ ਹਸਣਿ ਪਾਹਿ॥

ਨਾਨਕ ਏਵ ਨ ਜਾਪਈ ਕਿਥੈ ਜਾਇ ਸਮਾਹਿ॥—-(ਗਗਸ ੬੪੮).

ਪਦ-ਅਰਥ: ਦਝਹਿ -ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸਾੜਦੇ ਹਨ। ਹਸਣਿ ਪਾਹਿ- ਸੁੱਕੇ ਟੋਏ- ਨੁਮਾ ਖੂਹ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਗਿਰਝਾਂ ਨੂੰ ਖੁਵਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਪਾਰਸੀ ਲੋਕ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕਿਥੈ ਜਾਹਿ ਸਮਾਹਿ- ਰੂਹਾਂ ਕਿੱਥੇ ਚਲੇ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ? ਏਵ ਨ ਜਾਪਈ- ਇਹ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ, ਇਸ ਭੇਦ ਦਾ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਪਤਾ ਨਹੀਂ।

ਹਲੱਤ ਅਤੇ ਪਲੱਤ ਵਿੱਚ ਸਹਾਈ ਹੋਣ ਵਾਲ਼ੀ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਬੰਦਗੀ ਹੈ ਜੇ ਕਿਸੇ ਨੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਜੀਉਂਦੇ ਜੀਅ ਕੀਤੀ ਹੋਵੇ। ਜਿਸ ਨੇ ਆਪ ਆਪਣੀ ਹੱਥੀਂ ਆਪਣਾਂ ਵਰਤਮਾਨ ਨਹੀਂ ਸਵਾਰਿਆ ਉਸ ਦਾ ਭਵਿੱਖ ਨਹੀਂ ਸਵਰ ਸਕੇਗਾ। ਗੁਰਮਤਿ ਤਾਂ “ਆਪਣ ਹਥੀ ਆਪਣਾ ਆਪੇ ਹੀ ਕਾਜੁ ਸਵਾਰੀਐ॥” ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ ਦ੍ਰਿੜ ਕਰਵਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਗੁਰਬਾਣੀ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਹੈ:- a.) ਜੇ ਮੋਹਾਕਾ ਘਰੁ ਮੁਹੈ ਘਰੁ ਮੁਹਿ ਪਿਤਰੀ ਦੇਇ॥ਅਗੈ ਵਸਤੁ ਸਿਞਾਣੀਐ ਪਿਤਰੀ ਚੋਰ ਕਰੇਇ॥ਵਢੀਅਹਿ ਹਥ ਦਲਾਲ ਕੇ ਮੁਸਫੀ ਏਹ ਕਰੇਇ॥ ਨਾਨਕ ਅਗੈ ਸੋ ਮਿਲੈ ਜਿ ਖਟੇ ਘਾਲੇ ਦੇਇ॥ ਗਗਸ ੪੭੨.}।

ਵਿਚਾਰ: ਵਿਛੁੜਿਆਂ ਲਈ ਬਿਸਤਰੇ, ਬਰਤਨ, ਛੱਤਰੀ, ਜੋੜੇ ਆਦਿਕ ਭੇਜਣ ਵਾਲ਼ਿਆਂ ਦਲਾਲਾਂ ਦੇ ਦੀ ਹੱਥ ਵੱਢੇ ਜਾਣਗੇ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਰੱਬੀ ਨਿਆਂ ਹੈ।

ਹਲਤਿ ਸੁਖੁ ਪਲਤਿ ਸੁਖੁ ਨਿਤ ਸੁਖੁ ਸਿਮਰਨੋ ਨਾਮੁ ਗੋਬਿੰਦ ਕਾ ਸਦਾ ਲੀਜੈ॥ (ਗਗਸ ੬੮੩).

ਕਰਮ ਧਰਤੀ ਸਰੀਰੁ ਕਲਜੁਗ ਵਿਚਿ ਜੇਹਾ ਕੋਬੀਜੇ ਤੇਹਾ ਕੋ ਖਾਏ॥

ਗਲਾ ਉਪਰਿ ਤਪਾਵਸੁ ਨਾ ਹੋਈ ਵਿਸੁ ਖਾਧੀ ਤਤਕਾਲ ਮਰਿ ਜਾਏ॥ (ਗਗਸ ੩੦੮).

ਵਿਚਾਰ: ਤਪਾਵਸੁ- ਨਿਆਂ ਜਾਂ ਨਿਬੇੜਾ। ਵਿਸੁ- ਵਿਸ਼, ਜ਼ਹਰ। ਜੇ ਜ਼ਹਰ ਖਾ ਲਈ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਮੂਹੋਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਨਾਲ਼ ਜ਼ਹਰ ਦਾ ਬੁਰਾ ਅਸਰ ਨਹੀਂ ਜਾਵੇਗਾ, ਮੌਤ ਯਕੀਨੀ ਹੈ। ਸ਼ਰੀਰ ਧਰਤੀ ਹੈ ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਰਮਾ, ਭਾਵ, ਅਮਲਾਂ {ਸਿੰਧੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ‘ਅਮਲ’ ਦਾ ਅਰਥ ‘ਨਸ਼ਾ’, ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ ‘ਮੈਲ਼ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ’, ਅਰਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ‘ਉਮੀਦ’ ਅਤੇ ਅਰਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਹੀ ‘ਅਮਲ’ ਦਾ ਅਰਥ ‘ਕੀਤੇ ਕੰਮ ਜਾਂ ਕਰਮ’ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਸ਼ਬਦ ਜੋੜਾਂ ਦਾ ਹੀ ਅੰਤਰ ਹੈ। ‘ਅਮਲ’ ਅਰਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਅਲਿਫ਼ ਨਾਲ਼ ਅਤੇ ‘ਅਮਲ’ ਅੈਨ ਅੱਖਰ ਨਾਲ਼ ਲਿਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ} ਦਾ ਬੀਜ ਜਿਹੋ ਜਿਹਾ ਕੋਈ ਬੀਜੇਗਾ ਤਿਹੋ ਜਿਹਾ ਫਲ਼ ਹੀ ਮਿਲੇਗਾ। ਇਹ ਰੱਬੀ ਨਿਯਮ ਹੈ ਤੇ ਰੱਬ ਦੇ ਘਰ ਦਾ ਨਿਆਂ ਹੈ। ਰਿਸ਼ਵਤ ਦੇ ਕੇ ਰੱਬੀ ਨਿਯਮ ਨਹੀਂ ਬਦਲੇ ਜਾ ਸਕਦੇ।

“ਸਚਾ ਸੋ ਸਾਹਿਬੁ ਸਚੁ ਤਪਾਵਸੁ ਸਚੜਾ ਨਿਆਉ ਕਰੇਗੁ ਮਸੋਲਾ”॥ (ਗਗਸ ੭੨੩).

ਵਿਚਾਰ: ਮਸੋਲਾ- ਅਟੱਲ ਰੱਬੀ ਨਿਯਮ ਜੋ ਬਦਲਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਰੱਬ ਸੱਚਾ ਹੈ ਉਸ ਦਾ ਨਿਆਂ ਵੀ ਸੱਚ ਤੇ ਖੜਾ ਹੈ । ਇਨਸਾਫ਼ ਕਰਨਾ ਉਸ ਦਾ ਅਟੱਲ ਨਿਯਮ ਹੈ।

ਜੇਹਾ ਬੀਜੈ ਸੋ ਲੁਣੈ ਕਰਮਾ ਸੰਦੜਾ ਖੇਤੁ॥ (ਗਗਸ ੧੩੪).

ਜੇਹਾ ਬੀਜੈ ਸੋ ਲੁਣੈ ਮਥੈ ਜੋ ਲਿਖਿਆਸੁ॥ (ਗਗਸ ੧੩੪).

ਕਰ ਹਰਿ ਕਰਮ ਸ੍ਰਵਨਿ ਹਰਿ ਕਥਾ॥ ਹਰਿ ਦਰਗਹ ਨਾਨਕ ਊਜਲ ਮਥਾ॥ (ਗਗਸ ੨੮੧).

ਵਿਚਾਰ: ਕਰ ਹਰਿ ਕਰਮ- ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ਼ ਰੱਬੀ ਕੰਮ (ਚੰਗੇ ਕੰਮ) ਕਰ। ਸ੍ਰਵਨਿ- (ਸ਼੍ਰਵਨਿ), ਕੰਨਾਂ ਨਾਲ਼ ਸੁਣ। ਹਰਿ ਕਥਾ- ਰੱਬੀ ਉਪਦੇਸ਼, ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਿਚਾਰ। ਫਿਰ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਕਚਹਿਰੀ ਵਿੱਚ ਉਸਤਤਿ ਹੋਵੇਗੀ, ਇਹੀ ਰੱਬ ਦੀ ਕਚਹਿਰੀ ਹੈ {ਸਚੈ ਮਾਰਗਿ ਚਲਦਿਆ ਉਸਤਤਿ ਕਰੇ ਜਹਾਨੁ॥ (ਗਗਸ ੧੩੬).}।

ਚਰਨਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਰੱਖੀਂ ਦਾ ਭਾਵ ਵੀ ਇਹੀ ਹੈ ਕਿ ਹੇ ਗੁਰੂ ਜੀ! ਤੁਹਾਡੀ ਯਾਦ

ਸਾਡੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਬਣੀ ਰਹੇ। ਯਾਦ ਬਣੀ ਰਹਿਣੀ ਹੀ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਸਵਰਗ ਦਾ ਵਾਸਾ ਤੇ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਹੈ ਤੇ ਵਿੱਸਰ ਜਾਣੀ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਨਰਕ, ਭਾਵ, ਆਤਮਕ ਮੌਤ ਹੈ। ਇਹ ਯਾਦ ਜੀਉਂਦਿਆਂ ਨੂੰ ਹੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ , ਚਲਾਣਾ ਕਰ ਚੁੱਕਿਆਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ। ਕਬੀਰ ਜੀ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਹੈ-

ਦਾਸੁ ਕਬੀਰੁ ਤੇਰੀ ਪਨਹ ਸਮਾਨਾਂ॥

ਭਿਸਤੁ ਨਜੀਕਿ ਰਾਖੁ ਰਹਮਾਨਾ॥ (ਗਗਸ ੧੧੬੧).

ਵਿਚਾਰ: ਭਿਸਤੁ- ਮੇਰੇ ਲਈ ਸਵੱਰਗ ਹੀ ਹੈ, ਮੈਨੂੰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਸਵੱਰਗ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ। ਨਜੀਕਿ ਰਾਖੁ- ਆਪਣੇ ਨੇੜੇ ਰੱਖ, ਭਾਵ ਤੁਹਾਡੀ ਯਾਦ ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਮਨ ਵਿੱਚ ਸਦਾ ਬਣੀ ਰਹੇ। ਰਹਮਾਨਾ- ਹੇ ਤਰਸ ਦੇ ਘਰ ਪ੍ਰਭੂ ਜੀ! ‘ਭਿਸਤੁ’ ਸ਼ਬਦ ਨਾਲ਼ ‘ਨਜੀਕਿ’ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਕੋਈ ਵਿਆਕਰਣਕ ਮੇਲ਼ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ ਅਰਥ ਕਰਨ ਸਮੇਂ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਕਿ ਭਿਸ਼ਤ ਦੇ ਨੇੜੇ ਰੱਖੋ। ਗੁਰਬਾਣੀ ਸਵੱਰਗ ਅਤੇ ਨਰਕ ਦੇ ਪ੍ਰਚੱਲਤ ਸੰਕਲਪ ਨਾਲ਼ ਸਹਿਮਤ ਨਹੀਂ। ‘ਭਿਸ਼ਤ ਦੇ ਨੇੜੇ ਰੱਖੋ’ ਅਰਥ ਕਰਨ ਤੇ ਭਗਤ ਕਬੀਰ ਜੀ ਅੰਦਰ ਭਿਸ਼ਤ ਦਾ ਡਰ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਵੇਗਾ ਜਦੋਂ ਕਿ ਕਬੀਰ ਜੀ ਆਪ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ:-

ਕਬੀਰ ਸੁਰਗ ਨਰਕ ਤੇ ਮੈ ਰਹਿਓ ਸਤਿਗੁਰ ਕੇ ਪਰਸਾਦਿ॥

ਚਰਨ ਕਮਲ ਕੀ ਮਉਜ ਮਹਿ ਰਹਉ ਅੰਤਿ ਅਰੁ ਆਦਿ॥ (ਗਗਸ ੧੩੭੦).

ਚਰਨ ਕਮਲ ਕੀ ਮਉਜ- ਰੱਬੀ ਉਪਦੇਸ਼ ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਸੁਰਤੀ ਦਾ ਜੁੜਨਾ।

ਕਵਨੁ ਨਰਕੁ ਕਿਆ ਸੁਰਗੁ ਵਿਚਾਰਾ ਸੰਤਨ ਦੋਊ ਰਾਦੇ॥

ਹਮ ਕਾਹੂ ਕੀ ਕਾਣਿ ਨ ਕਢਤੇ ਅਪਨੇ ਗੁਰ ਪਰਸਾਦੇ॥ (ਗਗਸ ੯੬੯).

ਵਿਚਾਰ: ਕਾਣਿ ਨ ਕਢਤੇ- ਸੁਰਗ ਤੇ ਨਰਕ ਦੀ ਮੁਥਾਜੀ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੇ। ਗੁਰ ਪਰਸਾਦੇ- ਗੁਰੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਸਦਕਾ। ਰਾਦੇ- ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਸੰਤਨ- ਸੰਤਾਂ ਨੇ।

‘ਭਿਸਤੁ’ ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਵਿਆਕਰਣਕ ਔਂਕੜ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਰੁਕ ਕੇ ਅੱਗੇ ਚੱਲ। ‘ਭਿਸਤੁ’ ਬੋਲ ਕੇ ਰੁਕ ਜਾਹ ਤੇ ਫਿਰ ਅਗਲਾ ਹਿੱਸਾ ਪੜ੍ਹ। ਸ਼ਬਦ ਜੋੜਾਂ ਦੇ ਮੂਲ਼ ਸਰੂਪਾਂ ਨੂੰ ਚਿੱਤ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਅਰਥ ਸਮਝ ਕੇ ਪਾਠ ਕਰਨ ਦਾ ਲਾਭ ਹੈ, ਤੋਤਾ ਰਟਨੀ ਪਾਠ ਤੋਂ ਗੁਰਮਤਿ ਦੀ ਸਿਧਾਂਤਕ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲ਼ ਸਕਦੀ ਅਤੇ ਬਾਣੀਕਾਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਕਹੀ ਗੱਲ ਦਾ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗ ਸਕਦਾ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੀ ਰੀਤਾਂ ਰਸਮਾਂ ਤੋਂ ਬਚਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਇੱਸ ਤੋਤਾ ਰਟਨੀ ਢੰਗ ਨਾਲ਼ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦਾ ਪਾਠੀ ਬਣਿਆਂ ਬੰਦਾ ਗੁਰਮਤਿ ਦੇ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਪੱਖੋਂ ਅਨਪੜ੍ਹ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਨੋਟ: ਗੁਰਮਤਿ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਤੋਂ ਅਨਪੜ੍ਹਤਾ ਕਾਰਣ ਹੀ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਪਈਆਂ ਦੇਵੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਉਸਤਤਿ ਵਾਲ਼ੀਆਂ ਸਿੱਖੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾ ਨੂੰ ਸੱਟ ਮਾਰਨ ਵਾਲ਼ੀਆਂ ਕੱਚੀਆਂ ਤੇ ਅਪ੍ਰਵਾਨਤ ਰਚਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਾਂ ਵਲੋਂ ਪੜ੍ਹਿਆ ਤੇ ਪੜ੍ਹਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੀ ਰੌਸ਼ਨੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਤਾਂ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ‘ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਵਾਸ’ ਵਾਕ-ਅੰਸ਼ ਵਿੱਛੁੜੇ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਵਾਸਤੇ ਨਹੀਂ ਹੈ ਬਲਕਿ ਮਨੁੱਖਾ ਦੇਹੀ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਦਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਵਾਸਤੇ ਹੈ ਜੋ ਗੁਰੂ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।ਸਾਕਤ ਪ੍ਰਾਣੀ ਜੀਉਂਦੇ ਜੀਅ ਹੀ ਗੁਰੂ ਤੇ ਰੱਬ ਨਾਲ਼ੋਂ ਟੁੱਟੇ ਹੋਏ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਰ ਕੋਈ ਇਤਕਾਦ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਤੇ ਕਮਲ਼ਿਆਂ ਨੂੰ, ਸੁਰਤੀ ਕਾਇਮ ਨਾ ਰਹਿਣ ਕਰਕੇ, ਗੁਰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦੀ ਸੋਝੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।

ਗੁਰੂ ਏਥੇ ਹੈ ਤੇ ਗੁਰੂ ਦੇ ਚਰਨ ਵੀ ਏਥੇ ਹਨ ਪਰ ਵਿਛੁੜਿਆ ਪ੍ਰਾਣੀ ਹੁਣ ਏਥੇ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਹੁਣ ਦੋਹਾਂ ਦਾ ਜੋੜ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ, ਮਿਲ਼ਾਪ ਦਾ ਸਮਾਂ ਬੀਤ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਜੀਉਂਦੇ ਜੀਅ ਹੀ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਵਾਸ ਮੰਗਣਾਂ ਬਣਦਾ ਹੈ ਜੋ ਮਰ ਕੇ ਨਹੀਂ ਮਿਲ਼ਦਾ। ਮਨ ਵਚਨ ਅਤੇ ਕਰਮ ਕਰਕੇ ਗੁਰੂ ਗੁਰੂ ਜਪਣ ਵਾਲ਼ਿਆਂ ਦਾ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਭਾਵ ਜੀਉਂਦੇ ਜੀਅ ਹੀ ਗੁਰ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਵਾਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਭਾਵ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਗੁਰ ਉਪਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰਿੜ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।ਕਹਿਣਾ ਪਵੇਗਾ ਕਿ ਅਰਦਾਸੀਏ (ਦਲਾਲ) ਵਲੋਂ ਵਿੱਛੁੜੇ ਪ੍ਰਾਣੀ ਵਾਸਤੇ ‘ਗੁਰ ਚਰਨਾ ਵਿੱਚ ਨਿਵਾਸ ਬਖ਼ਸ਼ੋ’ ਆਖਣਾਂ ਪਰਵਾਰ ਪ੍ਰਤੀ ਨਿਰਾ ਧੋਖਾ ਅਤੇ ਝੂਠਾ ਦਿਲਾਸਾ ਹੈ। ਇਹ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਸਾਮ੍ਹਣੇ ਬੋਲਿਆ ਕੋਰਾ ਝੂਠ ਹੈ ਤੇ ਅਰਦਾਸਿ ਵਿੱਚ ਕਹਿਣਾ ਬਣਦਾ ਹੀ ਨਹੀਂ।

ਵਿਛੁੜੇ ਪ੍ਰਾਣੀ ਪ੍ਰਤੀ ਅਰਦਾਸਿ ਕਿਵੇਂ ਹੋਵੇ?

ਅਰਦਾਸੀਏ ਨੂੰ ਅਰਦਾਸਿ ਵਿੱਚ ਬੇਨਤੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਕਿ ਰੱਬੀ ਹੁਕਮ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਾਣੀ, ਮਿਲ਼ੇ ਸੁਆਸਾਂ ਦੀ ਪੂੰਜੀ ਖ਼ਰਚ ਕੇ ਰੱਬ ਵਲੋਂ ਸੱਦਾ ਆਉਣ ਤੇ ਚੜ੍ਹਾਈ ਕਰ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਛੋੜੇ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਛੁੜੇ ਪ੍ਰਾਣੀ ਦੇ ਸਮੂਹ ਸਾਕ ਸੰਬੰਧੀਆਂ ਨੂੰ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੇ ਪਾਠ ਅਤੇ ਅਰਥ ਵਿਚਾਰ ਨਾਲ਼ ਜੋੜ ਕੇ ਮਨ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਧੀਰਜ ਬਖ਼ਸ਼ੋ ਜੀ।

_______________***************_______________

Note: Only Professor Kashmira Singh is aware if this article has been published somewhere else also.

ਨੋਟ : ਵੈੱਬ ਸਾਇਟ ਤੇ ਛਪੇ ਲੇਖਾਂ ਵਿਚ ਲੇਖਕਾਂ ਦੇ ਅਪਣੇ ਵਿਚਾਰ ਹਨ । ਸੰਪਾਦਕੀ ਬੋਰਡ ਦਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਹਿਮਤ ਹੌਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ।

A Sikh’s Path Ends At The Guru’s Door

By G.Singh in GURBANI ARTICLES

Sikhi is not to condemn other religions; instead it stresses that only through the Guru’s shown path can be helpful in attaining the ever-lasting bliss. It is through this path that the Sikhs become free from tightly knitted net of rituals and uncalled for offerings in the name of this one or that one. In whatever other faith people believe is not a problem for the Sikhs; however, they don’t seek help from others but the Guru. Today, the Sikhs’ Guru is Sri Guru Granth Sahib: the Shabd Guru; therefore, their path starts and ends at the door of Sri Guru Granth Sahib; instead of treating Sri Guru Granth Sahib as an Idol, the true Sikhs seek advice from it by reading and contemplating its bani through displaying perfect respect. The Sikhs don’t doubt the Guru ever. If reading the Gurbani becomes a conditional act, nothing will happen. To achieve the goal set up for the Sikhs by their Guru, sincere contemplation of the Gurbani is very important. Let us reflect on the follow shabda of Third Nanak on 360 to 361, SGGS, in this regard:

ਰਾਗੁ ਆਸਾ ਘਰੁ ੨ ਮਹਲਾ ੩

Rāg āsā gẖar 2 mėhlā 3

Raag Asa, the bani of Third Nanak; house second.

ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ ॥

Ik oaŉkār saṯgur parsāḏ.

There is only one All Pervading Akalpurakh, who is known with the blessings of the Satiguru.

ਹਰਿ ਦਰਸਨੁ ਪਾਵੈ ਵਡਭਾਗਿ ॥

ਗੁਰ ਕੈ ਸਬਦਿ ਸਚੈ ਬੈਰਾਗਿ ॥

ਖਟੁ ਦਰਸਨੁ ਵਰਤੈ ਵਰਤਾਰਾ ॥

ਗੁਰ ਕਾ ਦਰਸਨੁ ਅਗਮ ਅਪਾਰਾ ॥੧॥

Har ḏarsan pāvai vadbẖāg.

Gur kai sabaḏ sacẖai bairāg.

Kẖat ḏarsan varṯai varṯārā.

Gur kā ḏarsan agam apārā. ||1||

In essence: Har is envisioned with great luck; through the Guru’s shabda, one truly becomes detached for Har’s love. The six Shastras are currently prevailing, but the Guru’s ideology is profound and unequaled (in context of envisioning Har, better is ਗੁਰ ਕਾ ਦਰਸਨੁ).

In the above verses, very clearly, the Guru’s ideology is deemed as the best one compared to other prevailed six Shastras; the interpreters of Teeka Freedkoti wale should have not ignored this very advice of the Guru while referring to the Vedas unnecessarily. All faiths and beliefs are there according to the will of the Creator. Believing in them is not the Sikhs’ obligation or duty, because they believe only what the Guru says, and the Guru doesn’t want the Sikhs to believe in anyone but the all-pervading Creator, who Himself becomes truly helpful in realizing Him (1267, SGGS). Let others beat their drums in favor of their faiths; the Sikhs should not indulge in criticizing them; if they find peace in that way let it be so. The Guru asks them to ask everything from none other than the Creator:

ਪਉੜੀ ॥

ਕੀਤਾ ਲੋੜੀਐ ਕੰਮੁ ਸੁ ਹਰਿ ਪਹਿ ਆਖੀਐ ॥

ਕਾਰਜੁ ਦੇਇ ਸਵਾਰਿ ਸਤਿਗੁਰ ਸਚੁ ਸਾਖੀਐ ॥

ਸੰਤਾ ਸੰਗਿ ਨਿਧਾਨੁ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਚਾਖੀਐ ॥

ਭੈ ਭੰਜਨ ਮਿਹਰਵਾਨ ਦਾਸ ਕੀ ਰਾਖੀਐ ॥

ਨਾਨਕ ਹਰਿ ਗੁਣ ਗਾਇ ਅਲਖੁ ਪ੍ਰਭੁ ਲਾਖੀਐ ॥੨੦॥

(91, SGGS)

Pa-orhee.

Keetaa lorhee-ai kamm so har peh aakhee-ai.

Kaaraj day-ay savaar satgur sach saakhee-ai.

Santaa sang nidhaan amrit chaakhee-ai.

Bhai bhanjan miharvaan daas kee raakhee-ai.

Naanak har gun gaa-ay alakh parabh laakhee-ai. ||20||

Stanza.

In essence: To accomplish one’s affair, one should pray to Har; the Satiguru testifies that Har will accomplish one’s affair. (Therefore) In the company of Har’s sants, the treasure of Har’s name-nectar should be tasted. Har, the merciful and the destroyer of fear, preserves the honor of His servant. Oh Nanak! By singing Har’s virtues, one can see Har, who is invisible.

The Sikhs don’t need to beg at the doors of other entities; their protectors are the Creator and the Guru. It is the Guru, who has attached them to the Creator.

The shabda continues:

ਗੁਰ ਕੈ ਦਰਸਨਿ ਮੁਕਤਿ ਗਤਿ ਹੋਇ ॥

ਸਾਚਾ ਆਪਿ ਵਸੈ ਮਨਿ ਸੋਇ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥

Gur kai ḏarsan mukaṯ gaṯ ho-e.

Sācẖā āp vasai man so-e. ||1|| rahā-o.

By the Guru’s ideology, salvation is obtained and Akalpurakh abides in the heart. Pause.

The Sikhs’ Guru has guided them in such a way that they don’t need to get frustrated by going through rituals, special pilgrimaging, fasts and other rites. Slowly and steadily, they walk on the Guru’s path to become detached while living a household-life to attain the ultimate freedom.

ਗੁਰ ਦਰਸਨਿ ਉਧਰੈ ਸੰਸਾਰਾ ॥

ਜੇ ਕੋ ਲਾਏ ਭਾਉ ਪਿਆਰਾ ॥

ਭਾਉ ਪਿਆਰਾ ਲਾਏ ਵਿਰਲਾ ਕੋਇ ॥

ਗੁਰ ਕੈ ਦਰਸਨਿ ਸਦਾ ਸੁਖੁ ਹੋਇ ॥੨॥

Gur ḏarsan uḏẖrai sansārā.

Je ko lā-e bẖā-o pi-ārā.

Bẖā-o pi-ārā lā-e virlā ko-e.

Gur kai ḏarsan saḏā sukẖ ho-e. ||2||

Through the Guru’s ideology, the world is saved if it is embraced in love; however, a rare person embraces it with love. Through the Guru’s ideology, one always gets peace.

The Guru’s path certainly saves the world from drowning in the deep and dark ocean of Maya attachment. The Guru helps his Sikhs to become hard workers to make a living without falling into a trap of greed, anger, greed and other negative flaws.

ਗੁਰ ਕੈ ਦਰਸਨਿ ਮੋਖ ਦੁਆਰੁ ॥

ਸਤਿਗੁਰੁ ਸੇਵੈ ਪਰਵਾਰ ਸਾਧਾਰੁ ॥

ਨਿਗੁਰੇ ਕਉ ਗਤਿ ਕਾਈ ਨਾਹੀ ॥

ਅਵਗਣਿ ਮੁਠੇ ਚੋਟਾ ਖਾਹੀ ॥੩॥

Gur kai ḏarsan mokẖ ḏu-ār.

Saṯgur sevai parvār sāḏẖār.

Nigure ka-o gaṯ kā-ī nāhī.

Avgaṇ muṯẖe cẖotā kẖāhī. ||3||

Salvation is in the Guru’s ideology. By serving the Satiguru, one’s family is saved. Those who are without the Guru are not saved, because they are deluded by their demerits, and they suffer.

Why those who don’t follow the Guru fall down into the deep ocean of Maya entanglements? Answer lies in the shops of exploitation opened in the name of the Creator. Such shopkeepers not only gather wealth and property for themselves but they also succeed in misleading the frustrated people. One becomes week, when one doesn’t trust in the Creator fully. Trusting fully in the Creator means one accepts His ordinance positively even when bad things come in one’s way. While working hard, one doesn’t rush to door-to-door hoping some miracles will occur. It is one’s weakness that one falls for idols, or thieves in the garbs of fake spiritual guides.

ਗੁਰ ਕੈ ਸਬਦਿ ਸੁਖੁ ਸਾਂਤਿ ਸਰੀਰ ॥

ਗੁਰਮੁਖਿ ਤਾ ਕਉ ਲਗੈ ਨ ਪੀਰ ॥

ਜਮਕਾਲੁ ਤਿਸੁ ਨੇੜਿ ਨ ਆਵੈ ॥

ਨਾਨਕ ਗੁਰਮੁਖਿ ਸਾਚਿ ਸਮਾਵੈ ॥੪॥੧॥੪੦॥

Gur kai sabaḏ sukẖ sāŉṯ sarīr.

Gurmukẖ ṯā ka-o lagai na pīr.

Jamkāl ṯis neṛ na āvai.

Nānak gurmukẖ sācẖ samāvai. ||4||1||40||

Through the Guru’s shabda, peace and tranquility come in the body. A person who is a true Guru’s follower doesn’t suffer from any pain and fear of death. The Satiguru’s follower gets absorbed in Ekankar.

Following a frustrated crowd leads to desperation; the more one indulges into rituals and rites to please the entities other than the Creator, the more one becomes weak; thus eventually one gets downed in the deep well of anxiety, and one remains burning in one’s anxiety and worry. On the contrary, walking on the Guru path fills one with contentment, happiness and freedom. The Sikhs seek nothing from the Creator in return of any service done for the people, who are needy. They become so content that nothing can make them worry. Wherever duty is assigned to them is done honestly. For a Sikh all people with various faiths or the atheists appear to be the Creator’s created diversity.

The Sikhs live in the Guru’s shabda, breathe in it and survive the calamities of negativity. For them, there is no alternative but following the Guru, because they don’t ever need any help from outside but the Guru. As the Guru is one with the Creator, so do the Sikhs. The Commotion of a fake show off dies for the Sikhs once for all and peace envelops them forever. Why do the Sikhs need outsiders when the Guru is always there to guide them?

Humbly

Gurdeep Singh

Procuring The Epitome Of Spirituality Through Self-analysis

By G.Singh in GURBANI ARTICLES

It is necessary to work very sincerely to achieve any goal, and to be sincere, we must do our self-analysis: we should weigh our intentions and realize what flaws we have that can drag us away from our set up goal. In spiritual realms, to become one with the Creator, we must filter our all flaws; any one flaw can ruin our entire hard work in this regard. First Nanak’s following shabda guides us how to do our self-analysis to achieve the spiritual goal. It is on 154 to 155, SGGS:

ਗਉੜੀ ਚੇਤੀ ਮਹਲਾ ੧ ॥

ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਕਾਇਆ ਰਹੈ ਸੁਖਾਲੀ ਬਾਜੀ ਇਹੁ ਸੰਸਾਰੋ ॥

ਲਬੁ ਲੋਭੁ ਮੁਚੁ ਕੂੜੁ ਕਮਾਵਹਿ ਬਹੁਤੁ ਉਠਾਵਹਿ ਭਾਰੋ ॥

ਤੂੰ ਕਾਇਆ ਮੈ ਰੁਲਦੀ ਦੇਖੀ ਜਿਉ ਧਰ ਉਪਰਿ ਛਾਰੋ ॥੧॥

Ga-oṛī cẖeṯī mėhlā 1.

Amriṯ kā-i-ā rahai sukẖālī bājī ih sansāro.

Lab lobẖ mucẖ kūṛ kamāvėh bahuṯ uṯẖāvėh bẖāro.

Ŧūŉ kā-i-ā mai rulḏī ḏekẖī jio ḏẖar upar cẖẖāro. ||1||

Raag Gaurhi, the bani of First Nanak.

In essence: This body, deeming itself as an immortal entity, remains in comforts, but the world is just like a game (it will end). It gets too much into greed and falsehood; it gathers a lot of weight (effect) of these things. Oh human body! I have seen you rolling like ashes on the earth.

We are part of the same very world, which is engrossed in greed and falsehood for attaining comforts and pleasure. The Guru asks us to realize this truth and do something better. This life, we have, may not come handy again if we waste it without becoming one with our Creator. The life is just like a game; the game starts and its end is inevitable even if it goes for days. Is it really necessary to waste a lifetime chance for petty pleasures that do not last? Can our wealth free us from the bonds that keep enveloping us? Can all our establishments and status provide us with ever lasting bliss? The answer is “No”. If our goal is only to obtain materialistic things and a high status littered with anxiety and worries, our becoming one with the Creator is not significant; He is beyond animosity and certainly He will not hurdle our materialistic achievements; even if we stop believing in Him, He will continue caring us; nonetheless, if we want to realize that there is better happiness that lasts forever, we must follow the Guru.

ਸੁਣਿ ਸੁਣਿ ਸਿਖ ਹਮਾਰੀ ॥

ਸੁਕ੍ਰਿਤੁ ਕੀਤਾ ਰਹਸੀ ਮੇਰੇ ਜੀਅੜੇ ਬਹੁੜਿ ਨ ਆਵੈ ਵਾਰੀ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥

Suṇ suṇ sikẖ hamārī.

Sukariṯ kīṯā rahsī mere jī-aṛe bahuṛ na āvai vārī. ||1|| rahā-o.

Oh my soul! Listen to my advice: only virtuous deeds shall remain (fruitful); there will be no other chance again. Pause.

One should not assume that the chances of doing virtuous deeds would come again and again. Our life span is dripping like a leaked pipe. In the following, the Guru points out the mortals’ flaws that jeopardize their any chance of realizing or getting close to the Creator. The day we have now will not come again; therefore, letting it pass without remembering and praising Him will be a big folly.

ਹਉ ਤੁਧੁ ਆਖਾ ਮੇਰੀ ਕਾਇਆ ਤੂੰ ਸੁਣਿ ਸਿਖ ਹਮਾਰੀ ॥

ਨਿੰਦਾ ਚਿੰਦਾ ਕਰਹਿ ਪਰਾਈ ਝੂਠੀ ਲਾਇਤਬਾਰੀ ॥

ਵੇਲਿ ਪਰਾਈ ਜੋਹਹਿ ਜੀਅੜੇ ਕਰਹਿ ਚੋਰੀ ਬੁਰਿਆਰੀ ॥

ਹੰਸੁ ਚਲਿਆ ਤੂੰ ਪਿਛੈ ਰਹੀਏਹਿ ਛੁਟੜਿ ਹੋਈਅਹਿ ਨਾਰੀ ॥੨॥

Hao ṯuḏẖ ākẖā merī kā-i-ā ṯūŉ suṇ sikẖ hamārī.

Ninḏā cẖinḏā karahi parā-ī jẖūṯẖī lā-iṯbārī.

vel parā-ī johėh jī-aṛe karahi cẖorī buri-ārī.

Hans cẖali-ā ṯūŉ picẖẖai rahī-ehi cẖẖutaṛ ho-ī-ah nārī. ||2||

(Addressing to the body is a way of making the mind-slaves aware about what they are into; we, as our Guru’s learners, should talk like this to ourselves to refrain from the deeds that can make us shallow and petty spiritually.) Oh my body! Listen to my advice: you praise others with false back up reports and criticize others as you feel. You look at others wives and do bad act secretly. Once the soul departs, you will be left behind like a deserted woman.

For what the drums of falsehood are beaten then? We hide our ill intentional activities from others to satisfy our bodies, but the Creator is aware of all that and our lives have limited time. The body for which so much bad things are done becomes dust eventually. It is time for us to wake up to change the course of our acts. Bringing various virtues in and eradicating our ill intentions will bring the Creator closer to us.

ਤੂੰ ਕਾਇਆ ਰਹੀਅਹਿ ਸੁਪਨੰਤਰਿ ਤੁਧੁ ਕਿਆ ਕਰਮ ਕਮਾਇਆ ॥

ਕਰਿ ਚੋਰੀ ਮੈ ਜਾ ਕਿਛੁ ਲੀਆ ਤਾ ਮਨਿ ਭਲਾ ਭਾਇਆ ॥

ਹਲਤਿ ਨ ਸੋਭਾ ਪਲਤਿ ਨ ਢੋਈ ਅਹਿਲਾ ਜਨਮੁ ਗਵਾਇਆ ॥੩॥

Ŧūŉ kā-i-ā rahī-ah supnanṯar ṯuḏẖ ki-ā karam kamā-i-ā.

Kar cẖorī mai jā kicẖẖ lī-ā ṯā man bẖalā bẖā-i-ā.

Halaṯ na sobẖā palaṯ na dẖo-ī ahilā janam gavā-i-ā. ||3||

(the idea continues) Oh my body! You remain in a dream; what really you have done? Whatever you have taken is through stealing, but it has appealed to your mind. Neither here you have gotten any respect because of your deeds, nor will you have it hereafter. This way, an important human life has been wasted.

What we have established cannot provide us ever-soothing peace; what pleasures we experienced were so temporary that still we long for them repeatedly. They never satisfy our minds to still us within. When finally the old age knocks at our doors, we even cannot do anything that we used to do before. The ultimate end that throttles everything leaves us in a pitiable condition. Nothing can be done then.

ਹਉ ਖਰੀ ਦੁਹੇਲੀ ਹੋਈ ਬਾਬਾ ਨਾਨਕ ਮੇਰੀ ਬਾਤ ਨ ਪੁਛੈ ਕੋਈ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥

Hao kẖarī ḏuhelī ho-ī bābā Nānak merī bāṯ na pucẖẖai ko-ī. ||1|| rahā-o.

(Regrettable plight of the mortal, who remains indulged in evil acts, is expressed in these verses). Oh Nanak say: Brother! I am very miserable; no one cares and listens to me. Pause.

We have wasted our best time in trivial achievements and pleasures and when the bad time takes over us, no one will care what we miss or lose. In the following, the Guru compares all the worldly things that build a high status in the world with the Creator’s nectarous name that sets us free from the worldly bonds; the underline advice for us is to taste His name that fulfills us completely. How? We start living in His ordinance like a guest without entertaining our greed, lust, anger, attachment and avarice. In a guest’s mind, the owner owns and he or she doesn’t fall for anything.

ਤਾਜੀ ਤੁਰਕੀ ਸੁਇਨਾ ਰੁਪਾ ਕਪੜ ਕੇਰੇ ਭਾਰਾ ॥

ਕਿਸ ਹੀ ਨਾਲਿ ਨ ਚਲੇ ਨਾਨਕ ਝੜਿ ਝੜਿ ਪਏ ਗਵਾਰਾ ॥

ਕੂਜਾ ਮੇਵਾ ਮੈ ਸਭ ਕਿਛੁ ਚਾਖਿਆ ਇਕੁ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਨਾਮੁ ਤੁਮਾਰਾ ॥੪॥

Ŧājī ṯurkī suinā rupā kapaṛ kere bẖārā.

Kis hī nāl na cẖale Nānak jẖaṛ jẖaṛ pae gavārā.

Kūjā mevā mai sabẖ kicẖẖ cẖākẖi-ā ik amriṯ nām ṯumārā. ||4||

Oh Nanak say: Oh fool! Turkish horses, gold, silver, and loads of clothes do not go with anyone. Oh Ekankar! I have tasted everything, but only your name is the sweetest of all (a comparison is done).

Only Ekankar’s name is important for us; only His name brings peace and satisfaction to our minds; yes, it is only His name that frees us from all bonds to procure everlasting bliss, which cannot be bought with any worldly status or wealth.

ਦੇ ਦੇ ਨੀਵ ਦਿਵਾਲ ਉਸਾਰੀ ਭਸਮੰਦਰ ਕੀ ਢੇਰੀ ॥

ਸੰਚੇ ਸੰਚਿ ਨ ਦੇਈ ਕਿਸ ਹੀ ਅੰਧੁ ਜਾਣੈ ਸਭ ਮੇਰੀ ॥

ਸੋਇਨ ਲੰਕਾ ਸੋਇਨ ਮਾੜੀ ਸੰਪੈ ਕਿਸੈ ਨ ਕੇਰੀ ॥੫॥

Ḏe ḏe nīv ḏivāl usārī bẖasmanḏar kī dẖerī.

Sancẖe sancẖ na ḏe-ī kis hī anḏẖ jāṇai sabẖ merī.

Soin lankā soin māṛī sampai kisai na kerī. ||5||

The walls, which were constructed in deep foundation, fall apart and become a heap of dust. The mortal keeps gathering the wealth; he doesn’t even give it to anyone. The ignorant man thinks that it is all his. He doesn’t understand that all this belongs to none permanently as Rawan couldn’t hold on to his golden Lanka (Sri Lanka) and golden palaces.

By giving examples of the famous name, the Guru advises us that nothing lasts forever but Ekankar’s eternal ordinance, which decides the fate of everything.

ਸੁਣਿ ਮੂਰਖ ਮੰਨ ਅਜਾਣਾ ॥

ਹੋਗੁ ਤਿਸੈ ਕਾ ਭਾਣਾ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥

Suṇ mūrakẖ man ajāṇā.

Hog ṯisai kā bẖāṇā. ||1|| rahā-o.

Oh foolish and ignorant mind! Listen! Only Ekankar’s ordinance will prevail. Pause.

So far, the Guru has addressed the plight and habitual behavior of foolish and ignorant mind-slaves. Now in the below verses, he expresses how a devotee dedicates his life to the Creator (contrary to the mind-slaves):

ਸਾਹੁ ਹਮਾਰਾ ਠਾਕੁਰੁ ਭਾਰਾ ਹਮ ਤਿਸ ਕੇ ਵਣਜਾਰੇ ॥

ਜੀਉ ਪਿੰਡੁ ਸਭ ਰਾਸਿ ਤਿਸੈ ਕੀ ਮਾਰਿ ਆਪੇ ਜੀਵਾਲੇ ॥੬॥੧॥੧੩॥

Sāhu hamārā ṯẖākur bẖārā ham ṯis ke vaṇjāre.

Jī-o pind sabẖ rās ṯisai kī mār āpe jīvāle. ||6||1||13||

Akalpurakh is my great master and I am His trader (of His name). My body and soul belong to Akalpurakh, who kills the lives and reanimates them.

The last verses lead us to surrender to His eternal ordinance as His devotees; what He does is not our concern but His; therefore, leave it to Him. Falling in love with Him and feeling proud of Him become our life, and this way, we should walk on that spiritual path through which becoming one with Him becomes certain. Only attention we need to give is to the Guru. By doing our self-analysis, we should replace our flaws with those virtues that create positivity around us and negate any negativity created by our flaws. When the Guru shows the path, he leaves us to tread on it flawlessly; if we don’t, it should be our bad luck. Either way, the Creator’s ordinance will remain in force.

Walking on the Guru’s path will eliminate our desires to bow before idols or fake Babas or fake Gurus, who not only mislead us but also make us weak emotionally and spiritually. Then only then, we can imagine being free from visiting any religious place and offering flowers and other stuff to please any one, or being free to worship anyone to settle our affair right. Through walking on the Guru’s shown path, we will start getting absorbed in the memory of our ultimate Creator, who is beyond form, color and birth. Yes then, only replacing our flaws with virtues and enjoying His memory will become our aim of life; consequently, feeling Him very close will become a reality and the ultimate freedom will glow on our faces regardless the situations we will be in.

Wishes

Gurdeep Singh

ਥਾਲੈ ਵਿਚ ਤੈ ਵਸਤੂ ਪਈਓ ਅਤੇ ਥਾਲ ਵਿਚਿ ਤਿੰਨਿ ਵਸਤੂ ਪਈਓ ( ਲੇਖਕ – ਪ੍ਰੋ.ਕਸ਼ਮੀਰਾ ਸਿੰਘ, ਯੂ. ਐੱਸ. ਏ)

By Writers Articles in ARTICLES by Other Writers

‘ਸੋਰਠਿ ਕੀ ਵਾਰ ਮਹਲਾ ੪॥’ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਅੰਕ ੬੪੫ ਉੱਤੇ ਧੰਨੁ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਪਾਤਿਸ਼ਾਹ ਜੀ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਲੋਕ ਹੈ ਜਿੱਸ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ‘ਥਾਲ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਵਸਤੂਆਂ ਪਈਆਂ ਹਨ’। ਸਤਿਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ਇੱਥੇ ਕਿੱਸ ਥਾਲ਼ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਹੈ ਤੇ ਉਹ ਥਾਲ਼ ਕਿੱਥੇ ਹੈ? ਤਿੰਨ ਵਸਤੂਆਂ ਕਿਹੜੀਆਂ ਹਨ? ਇੱਸ ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਦਾ ਉੱਤਰ ਲੱਭਣ ਦਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਧੰਨੁ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜੁਨ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਇੱਕ ਰਚਨਾ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਪੰਨਾਂ ੧੪੨੯ ਉੱਪਰ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਸੰਪੂਰਨਤਾ ਸੰਬੰਧੀ ‘ਮੁੰਦਾਵਣੀ ਮਹਲਾ ੫’ ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ ਹੇਠ ਦਰਜ ਹੈ, ਜੋ ੬੪੫ ਅੰਕ ਉੱਤੇ ਲਿਖੀ ਤੀਜੇ ਪਾਤਿਸ਼ਾਹ ਜੀ ਵਲੋਂ ਕੀਤੀ ਰਚਨਾ (ਥਾਲੈ ਵਿਚਿ ਤੈ ਵਸਤੂ ਪਈਓ) ਨਾਲ਼ ਮਿਲ਼ਦੀ ਜੁਲ਼ਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਪਿੱਛੋਂ ਇੱਕ ਸ਼ਲੋਕ (ਤੇਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਤੋ ਨਾਹੀ—॥) ਧੰਨਵਾਦ ਵਜੋਂ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਕੋਈ ਹੋਰ ਰਚਨਾ ਦਰਜ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਕਿਉਂਕਿ ਸੰਪੂਰਨਤਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ; ਇਹ ਇੱਕ ਵੱਖਰਾ ਵਿਸ਼ਾ ਹੈ।

‘ਮੁੰਦਾਵਣੀ’ ਦੇ ਸਿਰਲੇਖ ਵਾਲ਼ੀ ਰਚਨਾਂ ਵਿੱਚ ਲਿਖੀ ‘ਥਾਲ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਵਸਤੂ ਪਈਓ’ ਵਾਲ਼ੀ ਪੰਕਤੀ ਦੇ ਅਰਥ ਕਰਦਿਆਂ ਇੱਕ ਵਿਦਵਾਨ ਸਿੱਖ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਨੇ ਟੀ ਵੀ ਤੇ ਬੋਲਦਿਆਂ ‘ਥਾਲ’ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਅਰਥ ‘ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ’ ਨਾਲ਼ ਸੰਬੰਧਤ ਕੀਤੇ ਸਨ। ਅਰਥ ਸੁਣ ਕੇ ਦਾਸ ਦੇ ਬੀ. ਐੱਸ ਸੀ. ਕੋਰਸ ਦੇ ਇੱਕ ਫਿਜ਼ਿਕਸ (ਭੌਤਿਕ ਵਿਗਿਆਨ) ਦੇ ਕੈਲੀਫ਼ੋਰਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈੱਸਰ ਉਸਤਾਦ ਵਲੋਂ ਇੱਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੀਤੇ ਅਰਥ ਦੀ ਖੋਜ-ਵਿਚਾਰ ਲਈ ਟੈਲੀਫ਼ੋਨ ਤੇ ਗੱਲਬਾਤ ਵੀ ਹੋਈ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਤਾਦ ਜੀ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਪ੍ਰੋ: ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਨਾਲ਼ ਗੁਰਬਾਣੀ ਵਿੱਚ ਸੱਚ ਦੀ ਖੋਜ ਨਾਲ਼ ਵੀ ਸੁਰਤੀ ਜੋੜੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।

ਕੀ ‘ਥਾਲ’ ਸ਼ਬਦ ਪ੍ਰਾਣੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਦੀ ਅਵੱਸਥਾ ਲਈ ਹੈ ਜਾਂ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਲਈ? ਧੰਨੁ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਪਾਤਿਸ਼ਾਹ ਜੀ ਵਲੋਂ ਉੱਚਾਰਿਆ ਸ਼ਲੋਕ ਇੱਸ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਹਾਇਕ ਹੈ। ਇਥੇ ਪਾਠਕਾਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਲਈ ਦੋਹਾਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਪੰਕਤੀਆਂ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹਨ-

ਸਲੋਕੁ ਮਃ ੩ ॥

ਥਾਲੈ ਵਿਚਿ ਤੈ ਵਸਤੂ ਪਈਓ ਹਰਿ ਭੋਜਨੁ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਸਾਰੁ ॥

ਜਿਤੁ ਖਾਧੈ ਮਨੁ ਤ੍ਰਿਪਤੀਐ ਪਾਈਐ ਮੋਖ ਦੁਆਰੁ ॥

ਇਹੁ ਭੋਜਨੁ ਅਲਭੁ ਹੈ ਸੰਤਹੁ ਲਭੈ ਗੁਰ ਵੀਚਾਰਿ ॥

ਏਹ ਮੁਦਾਵਣੀ ਕਿਉ ਵਿਚਹੁ ਕਢੀਐ ਸਦਾ ਰਖੀਐ ਉਰਿ ਧਾਰਿ ॥

ਏਹ ਮੁਦਾਵਣੀ ਸਤਿਗੁਰੂ ਪਾਈ ਗੁਰਸਿਖਾ ਲਧੀ ਭਾਲਿ ॥

ਨਾਨਕ ਜਿਸੁ ਬੁਝਾਏ ਸੁ ਬੁਝਸੀ ਹਰਿ ਪਾਇਆ ਗੁਰਮੁਖਿ ਘਾਲਿ ॥੧॥

ਮੁੰਦਾਵਣੀ ਮਹਲਾ ੫ ॥

ਥਾਲ ਵਿਚਿ ਤਿੰਨਿ ਵਸਤੂ ਪਈਓ ਸਤੁ ਸੰਤੋਖੁ ਵੀਚਾਰੋ ॥

ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਾਮੁ ਠਾਕੁਰ ਕਾ ਪਇਓ ਜਿਸ ਕਾ ਸਭਸੁ ਅਧਾਰੋ ॥

ਜੇ ਕੋ ਖਾਵੈ ਜੇ ਕੋ ਭੁੰਚੈ ਤਿਸ ਕਾ ਹੋਇ ਉਧਾਰੋ ॥

ਏਹ ਵਸਤੁ ਤਜੀ ਨਹ ਜਾਈ ਨਿਤ ਨਿਤ ਰਖੁ ਉਰਿ ਧਾਰੋ ॥

ਤਮ ਸੰਸਾਰੁ ਚਰਨ ਲਗਿ ਤਰੀਐ ਸਭੁ ਨਾਨਕ ਬ੍ਰਹਮ ਪਸਾਰੋ ॥੧॥

ਨੋਟ: ਉਪਰੋਕਤ ਦੋਹਾਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮਜ਼ਮੂਨ, ਖ਼ਿਆਲਾਂ ਅਤੇ ਲਫ਼ਜ਼ਾਂ ਦੀ ਅਦੁੱਤੀ ਸਾਂਝ ਹੈ।ਇਹ ਸਾਂਝ ਇਹ ਵੀ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਤੀਜੇ ਸਤਿਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਬਾਣੀ ਚaਥੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਰਾਹੀਂ ਗੁਰ-ਗੱਦੀ ਸੌਂਪਣ ਸਮੇਂ ਪੰਜਵੇਂ ਗੁਰੂ ਪਾਤਿਸ਼ਾਹ ਜੀ ਦੀ ਸਪੁਰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਆ ਗਈ ਸੀ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਦੁਰਾਡੇ ਆਪਣੇ ਹæੁਕਮ ਭੇਜ ਕੇ ਬਾਣੀ ਇੱਕੱਠੀ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਈ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਪਈ ਸੀ, ਭਾਵੇਂ, ਕਵੀਆਂ ਨੇ ਅਯੋਗ ਹੀ ਅਜਿਹਾ ਲਿਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਤੀਜੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੀ ਬਾਣੀ ਵਿੱਚੋਂ ‘ਮੁਦਾਵਣੀ’ ਵਾਲ਼ਾ ਸ਼ਲੋਕ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਪੰਜਵੇਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਨੇ ‘ਮੁੰਦਾਵਣੀ ਮਹਲਾ ਪੰਜਵਾਂ’ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਅਨੇਕਾਂ ਹੋਰ ਪ੍ਰਮਾਣ ਹਨ ਜੋ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਪ੍ਰੋੜਤਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਪੰਜਵੇਂ ਗੁਰੂ ਜੀ ਕੋਲ਼ ਗੁਰ-ਗੱਦੀ ਸਮੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਲਿਖੀ ਸਾਰੀ ਬਾਣੀ, ਭਗਤ-ਬਾਣੀ ਸਮੇਤ, ਮੌਜੂਦ ਸੀ ਜੋ ਪਹਿਲੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਤੋਂ ਅਗਾਂਹ ਸਿਲਸਿਲੇਵਾਰ ਬਾਕੇ ਗੁਰੂ ਪਾਤਿਸ਼ਾਹਾਂ ਕੋਲ਼ੋਂ ਹੁੰਦੀ ਹੋਈ ਪੰਜਵੇਂ ਪਾਤਿਸ਼ਾਹ ਕੋਲ਼ ਪਹੁੰਚੀ ਸੀ। ਇੱਸ ਵਾਰੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰਾ ਲੇਖ ਛਪਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ।

‘ਮੁਦਾਵਣੀ’ ਅਤੇ ‘ਮੁੰਦਾਵਣੀ’ ਦੋਹਾਂ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ ਅਰਥ ਸਮਾਨ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ‘ਗੋਬਿਦ’ ਅਤੇ ‘ਗੋਬਿੰਦ’ ਅਤੇ ‘ਅਨਦੁ’ ਅਤੇ ‘ਅਨੰਦੁ’ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦਾ।

ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ਸ਼ਬਦ ‘ਮੋਦਯਤਿ’ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ- ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਦੇਣੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ‘ਮੁਦਾਵਣੀ’ ਜਾਂ ‘ਮੁੰਦਾਵਣੀ’ ਸ਼ਬਦ ਬਣਿਆ ਹੈ। ਦੋਹਾਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਹਰੀ ਨਾਮ-ਵਸਤੂ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਆਤਮਕ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਦੇਣ ਵਾਲ਼ੀ ਵਸਤੂ ਜਾਂ ਵੱਥੁ ਹੈ। ਦੋਵੇਂ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਇਸਤ੍ਰੀ-ਲਿੰਗ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਤੀਜੇ ਪਾਤਿਸ਼ਾਹ ਜੀ ਨੇ ‘ਤੈ ਵਸਤੂ ਪਈਓ’ ਕੇਵਲ ਸੰਕੇਤ ਮਾਤ੍ਰ ਹੀ ਲਿਖਿਆ ਸੀ ਪਰ ਨਾਲ਼ ਹੀ ਇਹ ਵੀ ਲਿਖ ਦਿੱਤਾ ਸੀ – ‘ਨਾਨਕ ਜਿਸੁ ਬੁਝਾਏ ਸੋ ਬੁਝਸੀ’, ਭਾਵ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਹਰੀ ਸੋਝੀ ਬਖ਼ਸ਼ੇਗਾ ਉਹੀ ਬੁੱਝੇਗਾ।

ਧੰਨੁ ਮਿਹਰਵਾਨ ਸਤਿਗੁਰੂ ਪੰਜਵੇਂ ਪਾਤਿਸ਼ਾਹ ਜੀ ਨੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ‘ਤੈ ਵਸਤੂ ਪਈਓ’ ਦੇ ਭਾਵ ਦਾ ‘ਮੁੰਦਾਵਣੀ ਮਹਲਾ ੫’ ਵਿੱਚ ਖ਼ੁਲਾਸਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਤਿੰਨ ਵਸਤੂਆਂ (ਤੈ ਵਸਤੂ) ਹਨ- ਸਤੁ (ਉੱਚਾ ਸੁੱਚਾ ਜੀਵਨ), ਸੰਤੋਖੁ ਅਤੇ ਵੀਚਾਰ ( ਕੇਵਲ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਸੱਚੀ ਬਾਣੀ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਦੀ ਵਿਚਾਰ ਜਿਸ ਨਾਲ਼ ਆਤਮਕ ਜੀਵਨ ਦੀ ਸੂਝ-ਬੂਝ ਮਿਲ਼ਦੀ ਹੈ)। ਸੰਬੰਧਤ ਤੁਕਾਂ ਇਹ ਹਨ-

ਸਲੋਕੁ ਮਃ ੩ ॥

ਥਾਲੈ ਵਿਚਿ ਤੈ ਵਸਤੂ ਪਈਓ ਹਰਿ ਭੋਜਨੁ ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਸਾਰੁ ॥

ਅਰਥ- ਪ੍ਰਾਣੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹਰੀ ਨਾਮ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਰੂਪੀ ਸਿਮਰਨ ਦਾ ਸ੍ਰੇਸ਼ਟ ਭੋਜਨ ਪਿਆ ਹੈ ਜੋ ਉਸ ਅੰਦਰ ਤਿੰਨ ਗੁਣ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਮੁੰਦਾਵਣੀ ਮਹਲਾ ੫ ॥

ਥਾਲ ਵਿਚਿ ਤਿੰਨਿ ਵਸਤੂ ਪਈਓ ਸਤੁ ਸੰਤੋਖੁ ਵੀਚਾਰੋ ॥

ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨਾਮੁ ਠਾਕੁਰ ਕਾ ਪਇਓ ਜਿਸ ਕਾ ਸਭਸੁ ਅਧਾਰੋ ॥

ਅਰਥ- ਉਸ ਪ੍ਰਾਣੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਤਿੰਨ ਗੁਣ- ਸਤੁ , ਸੰਤੋਖ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦ ਵੀਚਾਰ, ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਠਾਕੁਰ ਹਰੀ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਯਾਦ ਬਣੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਸਭ ਵਸਤੂਆਂ ਦਾ ਆਧਾਰ ਹੈ।ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਸਤੂਆਂ ਦਾ ਆਧਾਰ ਹਰੀ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਪ੍ਰਾਣੀ ਦੇ ਯਾਦਾਂ ਵਿੱਚ ਵਸਣ ਨਾਲ਼ ਇਹ ਤਿੰਨ ਵਸਤੂਆਂ ਗੁਣ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅੰਦਰ ਆ ਵਸਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਵਸਤੂਆਂ ਦਾ ਲਾਭ ਉਸ ਪ੍ਰਾਣੀ ਨੂੰ ਹੋਣਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਯਾਦ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਟਿਕਾਉਣਾ ਹੈ। ਇਹ ਤਿੰਨ ਵਸਤੂਆਂ ਵੀ ਉਸ ਪ੍ਰਾਣੀ ਅੰਦਰ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣੀਆਂ ਹਨ ਜਿਸ ਨੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਸਤੁ, ਸੰਤੋਖੁ ਅਤੇ ਵੀਚਾਰ ਵਾਲ਼ੇ ਗੁਣ ਕਿਉਂਕਿ ਸਿਮਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲ਼ੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਉਸ ਪ੍ਰਾਣੀ ਦਾ ਅੰਦਰ ਹੀ , ਭਾਵ, ਮਨ ਹੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਸਤੂਆਂ ਵਾਸਤੇ ਥਾਲ਼ ਬਣ ਜਾਣਾਂ ਹੈ। ਥਾਲ਼ ਬਾਹਰ ਨਹੀ ਹੋ ਸਕਦਾ। ਵਸਤੂਆਂ ਦਾ ਲਾਭ ਪ੍ਰਾਣੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣਾ ਹੈ ਤਾਂ ਵਸਤੂਆਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਲਈ ਥਾਲ਼ ਵੀ ਅੰਦਰ ਹੀ ਹੋਵੇਗਾ। ਦੋਹਾਂ ਰਚਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸੇ ਖ਼ਿਆਲ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟਾਅ ਹੈ। ਧੰਨੁ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਪਾਤਿਸ਼ਾਹ ਜੀ ‘ਸਲੋਕੁ ਮ:੩’ ਵਿੱਚ ਲਿਖਦੇ ਹਨ-

ਸਲੋਕੁ ਮ: ੩॥

ਏਹ ਮੁਦਾਵਣੀ ਕਿਉ ਵਿਚਹੁ ਕਢੀਐ ਸਦਾ ਰਖੀਐ ਉਰਿ ਧਾਰਿ॥

ਅਰਥ- ਆਤਮਕ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਦੇਣ ਵਾਲ਼ੀ ਵਸਤੂ (ਮੁਦਾਵਣੀ/ਮੁੰਦਾਵਣੀ) ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰੋਂ, ਭਾਵ, ਯਾਦਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿੱਸ ਵਾਸਤੇ ਬਾਹਰ ਕੱਢੀਐ ਭਾਈ! ਇਸ ਨੂੰ ਤਾਂ ਸਦਾ ਹੀ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ (ਉਰਿ-ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ, ਯਾਦਾਂ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਧਾਰਿ- ਟਿਕਾ ਕੇ) ਟਿਕਾ ਕੇ ਰੱਖਣਾ ਬਣਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਹੀ ਸਤੁ, ਸੰਤੋਖ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦ ਵੀਚਾਰ ਦੇ ਗੁਣ ਅੰਦਰ ਪੈਦਾ ਹੋ ਸਕਣਗੇ। ‘ਉਰਿ ਧਾਰਿ’ਲਫ਼ਜ਼ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਵਾਰੇ ਕਦਾ ਚਿੱਤ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ ਤੇ ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਹੀ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੂੰ ‘ਥਾਲ’ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਕਿਉਂਕਿ ‘ਥਾਲ’ ਦਾ ਸੰਬੰਧ ਸਿਮਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲ਼ੇ ਪ੍ਰਾਣੀ ਨਾਲ਼ ਹੈ । ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਮਰਦਾਸ ਜੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦਾ ਸਰੂਪ ਤਿਆਰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਸੀ ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ‘ਥਾਲ’ ਸ਼ਬਦ ਸਿਮਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲ਼ੇ ਪ੍ਰਾਣੀ ਲਈ ਹੀ ਵਰਤਿਆ ਹੈ।

ਧੰਨੁ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜੁਨ ਸਾਹਿਬ ਪਾਤਿਸ਼ਾਹ ਜੀ ਇਹੋ ਖ਼ਿਆਲ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੇ ਲਿਖਦੇ ਹਨ-

ਏਹ ਵਸਤੁ ਤਜੀ ਨਹ ਜਾਈ ਨਿਤ ਨਿਤ ਰਖਿ ਉਰਿ ਧਾਰੋ॥

ਅਰਥ- ਆਤਮਕ ਜੀਵਨ ਦੇਣ ਵਾਲ਼ੀ ਇਹ ਹਰੀ ਨਾਮ-ਰੂਪ ਵਸਤੂ (ਮੁਦਾਵਣੀ/ਮੁੰਦਾਵਣੀ) ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੀ ਮਨ ਤੋਂ ਲਾਂਭੇ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ। ਹੇ ਭਾਈ! ਇਸ ਨੂੰ ਸਦਾ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ (ਉਰਿ ਧਾਰੋ) ਟਿਕਾ ਕੇ ਰੱਖੋ; ਤਾਂ ਹੀ ਸਤੁ, ਸੰਤੋਖੁ ਅਤੇ ਸ਼ਬਦ ਵੀਚਾਰ ਵਾਲ਼ੇ ਗੁਣ ਅੰਦਰ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਸਕਣਗੇ। ਧੰਨੁ ਗੁਰੂ ਪੰਜਵੇਂ ਪਾਤਿਸ਼ਾਹ ਜੀ ਵੀ ‘ਮੁਦਾਵਣੀ’ ਜਾਂ ਆਤਮਕ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਦੇਣ ਵਾਲ਼ੀ ਵਸਤੂ, ਹਰੀ ਨਾਮੁ, ਨੂੰ ‘ਆਦਿ ਬੀੜ’ ਵਿੱਚ ਟਿਕਾ ਕੇ ਰੱਖਣ ਲਈ ਨਹੀਂ ਕਹਿੰਦੇ ਸਗੋਂ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਟਿਕਾਉਣ ਲਈ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।

‘ਉਰਿਧਾਰੋ’ ਦਾ ਅਰਥ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਹਰ ਥਾਂ ਰਮੇ ਹੋਏ ਹਰੀ ਨਾਮ ਨੂੰ ਅੰਦਰ ਟਿਕਾਉਣਾ ਹੈ ਤੇ ਤਿੰਨ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ਼ ਲਈ ਮਨ ਨੇ ਹੀ ਥਾਲ਼ ਬਣਨਾ ਹੈ ।

ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ‘ਥਾਲੈ’ ਜਾਂ ‘ਥਾਲ਼’ ਸ਼ਬਦ ਦੇ ਅਰਥ ਸ਼੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨਾਲ਼ ਸੰਬੰਧਤ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਸਗੋਂ ਪ੍ਰਾਣੀ ਦੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨਾਲ਼ ਸੰਬੰਧਤ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਹਰੀ ਨਾਮ ਸਿਮਰਨ ਨਾਲ਼ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾ ਨੇ ਟਿਕਣਾ ਹੈ।

Home Coming: Just Four Steps Away

By G.Singh in GURBANI ARTICLES

Spiritual progression is procured only through a daring battle to be fought within; the human mind is said to be like an unyielding king in the Gurbani (61, SGGS), and a sincere battle must be fought with it to attain progression in the spiritual realms, because it is enveloped in the Maya pursuits layered with breathtaking attractions. To attain spiritual progression that ultimately leads to a bond free life must be attained by negating the magnetic spell of Maya attractions; there is no “between way”. In this regard, even being wealthy, one lives without the Maya bonds. First Nanak makes it a little simpler for us by asking us to take just four vital steps with ingenuity that will procure the ultimate freedom. To guide us, the Guru’s those four steps are:

To know the Creator and to get into His praise.
To realize that the Guru, who is spiritually experienced, must be followed.
To stay in the environment that keeps our attention on the Creator impeccably.
To realize and to live His ordinance, which is flawlessly in force.

The rest is left on the grace of the Creator, who judges us in His own ways. In Japji, First Nanak talks about this spiritual journey in the stanzas from 35 to 37 (7, 8, SGGS). The shabda we are discussing here in this regard is on 71-72, SGGS in Sri Raag.

First the Guru tries to express the formless Creator’s presence in His creation and infinity. It is only He, who is infinite with such an impressive power; indeed, we should sacrifice to Him (The Creator is beyond gender, because He is not limited to the lives that are divided into genders; He is also expressed as mother nature; using masculine pronoun for Him is just a way of expressing Him). We should praise Him more than anyone else.

In knowing Him, it is also included that He has created the world and assigned it to various tasks; underline idea is this that every incident, life and thing remain subject to His irreproachable ordinance. That realization will diminish one’s mind’s conceit; only this way, humility sets in one’s mind.

ਸਿਰੀਰਾਗੁ ਮਹਲਾ ੧ ਘਰੁ ੩ ॥

Sirīrāg mėhlā 1 gẖar 3.

Raag Sree Raag the bani of first Nanak, house third.

ਜੋਗੀ ਅੰਦਰਿ ਜੋਗੀਆ ॥

ਤੂੰ ਭੋਗੀ ਅੰਦਰਿ ਭੋਗੀਆ ॥

ਤੇਰਾ ਅੰਤੁ ਨ ਪਾਇਆ ਸੁਰਗਿ ਮਛਿ ਪਇਆਲਿ ਜੀਉ ॥੧॥

Jogī anḏar jogī-ā.

Ŧūŉ bẖogī anḏar bẖogī-ā.

Ŧerā anṯ na pā-i-ā surag macẖẖ pa-i-āl jī-o. ||1||

In essence: Oh Ekankar! You are the Yogi and the Reveler, as you are dwelling in them. Your limits are not known. You are present here, the nether lands, and the heaven.

Note: Some interpreters interpret the word “Andir” as “among”, but it should be interpreted as “within”.

ਹਉ ਵਾਰੀ ਹਉ ਵਾਰਣੈ ਕੁਰਬਾਣੁ ਤੇਰੇ ਨਾਵ ਨੋ ॥੧॥ ਰਹਾਉ ॥

Ha-o vārī ha-o vārṇai kurbāṇ ṯere nāv no. ||1|| rahā-o.

I sacrifice again and again to your name. Pause.

ਤੁਧੁ ਸੰਸਾਰੁ ਉਪਾਇਆ ॥

ਸਿਰੇ ਸਿਰਿ ਧੰਧੇ ਲਾਇਆ ॥

ਵੇਖਹਿ ਕੀਤਾ ਆਪਣਾ ਕਰਿ ਕੁਦਰਤਿ ਪਾਸਾ ਢਾਲਿ ਜੀਉ ॥੨॥

Ŧuḏẖ sansār upā-i-ā.

Sire sir ḏẖanḏẖe lā-i-ā.

vekẖėh kīṯā āpṇā kar kuḏraṯ pāsā dẖāl jī-o. ||2||

You have created this world and assigned it to various tasks. You watch your creation like throwing a dice to see which way the game goes.

A point to be understand here is the Guru’s analogy of throwing a dice; when dice is thrown, how does it sit concludes its outcome. In other words, we are His thrown dices. His world game is played in the same manner; obviously He is a cause of everything; nonetheless, no blame should be given to Him. A storm builds up in the ocean because of certain conditions, but what the storm does shouldn’t be deemed as His fault.

ਪਰਗਟਿ ਪਾਹਾਰੈ ਜਾਪਦਾ ॥

ਸਭੁ ਨਾਵੈ ਨੋ ਪਰਤਾਪਦਾ ॥

ਸਤਿਗੁਰ ਬਾਝੁ ਨ ਪਾਇਓ ਸਭ ਮੋਹੀ ਮਾਇਆ ਜਾਲਿ ਜੀਉ ॥੩॥

Pargat pahārai jāpḏā.

Sabẖ nāvai no parṯāpḏā.

Saṯgur bājẖ na pā-i-o sabẖ mohī mā-i-ā jāl jī-o. ||3||

You are seen manifest in your all-visible creation. All people long for your name, but without the Satiguru, no one can obtain it, because all are caught in the net of Maya.

People want to realize the Creator, but they, being caught in the Maya net, fail; however, there is a solution: to take the Guru’s refuge sincerely. The second step is to know the Guru. In a Guru’s garb, cheats have established their shops to gather money; First Nanak educates us that in this regard: we must understand that only that Guru, who himself has realized the Creator, can be helpful. A Guru, who claims to know the Creator but in reality he doesn’t, will ruin the followers by using them for his selfish purposes. In the following verses, he praises the true Guru, who helps the followers in realizing the Creator. Such a Guru’s congregation will help certainly, because in there, one’s mind is molded according to the Guru’s teachings. It is the true Guru, who guides the followers to perfection, who teaches the followers to avoid all other misleading paths but remembering the Creator sincerely and who makes this behavior unchangeable; his congregation works as supporting environments. Those, who sit together in the Guru’s house and talk about their personal stuff, cannot be a part of “Satsang”; nay, they work as an adversary force:

SGGS, 71-72

ਸਤਿਗੁਰ ਕਉ ਬਲਿ ਜਾਈਐ ॥

ਜਿਤੁ ਮਿਲਿਐ ਪਰਮ ਗਤਿ ਪਾਈਐ ॥

ਸੁਰਿ ਨਰ ਮੁਨਿ ਜਨ ਲੋਚਦੇ ਸੋ ਸਤਿਗੁਰਿ ਦੀਆ ਬੁਝਾਇ ਜੀਉ ॥੪॥

Saṯgur ka-o bal jā-ī-ai.

Jiṯ mili-ai param gaṯ pā-ī-ai.

Sur nar mun jan locẖḏe so saṯgur ḏī-ā bujẖā-e jī-o. ||4||

I sacrifice to the Satiguru by meeting whom one gets the highest state of mind. By meeting the Satiguru, one realizes Akalpurakh, whom the Devtas and holy people long for.

ਸਤਸੰਗਤਿ ਕੈਸੀ ਜਾਣੀਐ ॥

ਜਿਥੈ ਏਕੋ ਨਾਮੁ ਵਖਾਣੀਐ ॥

ਏਕੋ ਨਾਮੁ ਹੁਕਮੁ ਹੈ ਨਾਨਕ ਸਤਿਗੁਰਿ ਦੀਆ ਬੁਝਾਇ ਜੀਉ ॥੫॥

Saṯsangaṯ kaisī jāṇī-ai.

Jithai eko nām vakẖāṇī-ai.

Ėko nām hukam hai Nānak saṯgur ḏī-ā bujẖā-e jī-o. ||5||

What is satsangat? (The answer) A congregation where only Akalpurakh’s name is uttered is called “Satsang”(A place where He is praised) Oh Nanak! Akalpurakh’s order is to praise His name only, and the Satiguru has given this understanding.

In the following, the Guru makes us aware that the people, who are gone strayed, are also under His ordinance. They lack His grace and go astray. It is their bad luck to be away from the Creator. Who are they? It is those ones, who have forgotten the Creator under the magnetic spell of Maya. When the Maya love dominates one, clearly one loses interest in developing love for the Creator. All the same, if He wills, He saves such individuals by enshrining in them a strong instinct of praising Him. Because of that, they remain in love with Him; otherwise, merely uttering His name remains hypocritical act.

ਇਹੁ ਜਗਤੁ ਭਰਮਿ ਭੁਲਾਇਆ ॥

ਆਪਹੁ ਤੁਧੁ ਖੁਆਇਆ ॥

ਪਰਤਾਪੁ ਲਗਾ ਦੋਹਾਗਣੀ ਭਾਗ ਜਿਨਾ ਕੇ ਨਾਹਿ ਜੀਉ ॥੬॥

Ih jagaṯ bẖaram bẖulā-i-ā.

Āphu ṯuḏẖ kẖu-ā-i-ā.

Parṯāp lagā ḏuhāgaṇī bẖāg jinā ke nāhi jī-o. ||6||

Oh Ekankar! This world has gone astray in doubt, because you yourself have caused it. Those unlucky brides, who don’t have good luck, endure agony (unlucky: those who don’t have developed love for Ekankar; the Guru defines it in the next verses)

ਦੋਹਾਗਣੀ ਕਿਆ ਨੀਸਾਣੀਆ ॥

ਖਸਮਹੁ ਘੁਥੀਆ ਫਿਰਹਿ ਨਿਮਾਣੀਆ ॥

ਮੈਲੇ ਵੇਸ ਤਿਨਾ ਕਾਮਣੀ ਦੁਖੀ ਰੈਣਿ ਵਿਹਾਇ ਜੀਉ ॥੭॥

Ḏuhāgaṇī ki-ā nīsāṇī-ā.

Kẖasmahu gẖuthī-ā firėh nimāṇī-ā.

Maile ves ṯinā kāmṇī ḏukẖī raiṇ vihā-e jī-o. ||7||

What is the distinguished mark of the unfortunate brides? (Answer) They wander dishonored as they are away from their Spouse, Ekankar. They are dirty (with conceit, greed, anger, lust, and attachment) and they spend their lives in pain.

ਸੋਹਾਗਣੀ ਕਿਆ ਕਰਮੁ ਕਮਾਇਆ ॥

ਪੂਰਬਿ ਲਿਖਿਆ ਫਲੁ ਪਾਇਆ ॥

ਨਦਰਿ ਕਰੇ ਕੈ ਆਪਣੀ ਆਪੇ ਲਏ ਮਿਲਾਇ ਜੀਉ ॥੮॥

Sohāgaṇī ki-ā karam kamā-i-ā.

Pūrab likẖi-ā fal pā-i-ā.

Naḏar kare kai āpṇī āpe la-e milā-e jī-o. ||8||

What the fortunate brides have done? They have reaped what they have sown. If Prabh wishes, He unites the mortals with Him with His grace.

ਹੁਕਮੁ ਜਿਨਾ ਨੋ ਮਨਾਇਆ ॥

ਤਿਨ ਅੰਤਰਿ ਸਬਦੁ ਵਸਾਇਆ ॥

ਸਹੀਆ ਸੇ ਸੋਹਾਗਣੀ ਜਿਨ ਸਹ ਨਾਲਿ ਪਿਆਰੁ ਜੀਉ ॥੯॥

Hukam jinā no manā-i-ā.

Ŧin anṯar sabaḏ vasā-i-ā.

Sahī-ā se sohāgaṇī jin sah nāl pi-ār jī-o. ||9||

Those ones to whom Akalpurakh has caused to follow His ordinance enshrine His praise in their hearts. Only those mates who are in love with their Spouse are fortunate.

As they remain in His love, they realize His ordinance as well; they don’t doubt His ordinance. Why? Because the Creator blesses them with the true Guru; it is only the true Guru, who opens their closed minds and unites them with Him. The Guru doesn’t let us judge others on the basis of religion, or race or color or caste. We, as long as we remain obedient to our Guru, refrain from slandering others, hating others, engrossing in greed, lust, anger, avarice and conceit. This way, our behavior brings us closer to our Creator and our love for Him starts blooming.

ਜਿਨਾ ਭਾਣੇ ਕਾ ਰਸੁ ਆਇਆ ॥

ਤਿਨ ਵਿਚਹੁ ਭਰਮੁ ਚੁਕਾਇਆ ॥

ਨਾਨਕ ਸਤਿਗੁਰੁ ਐਸਾ ਜਾਣੀਐ ਜੋ ਸਭਸੈ ਲਏ ਮਿਲਾਇ ਜੀਉ ॥੧੦॥

Jinā bẖāṇe kā ras ā-i-ā.

Ŧin vicẖahu bẖaram cẖukā-i-ā.

Nānak saṯgur aisā jāṇī-ai jo sabẖsai la-e milā-e jī-o. ||10||

Those ones who have enjoyed obeying His ordinance get rid of their doubt (about His ordinance). Oh Nanak! He is the Satiguru, who unites all with Akalpurakh.

ਸਤਿਗੁਰਿ ਮਿਲਿਐ ਫਲੁ ਪਾਇਆ ॥

ਜਿਨਿ ਵਿਚਹੁ ਅਹਕਰਣੁ ਚੁਕਾਇਆ ॥

ਦੁਰਮਤਿ ਕਾ ਦੁਖੁ ਕਟਿਆ ਭਾਗੁ ਬੈਠਾ ਮਸਤਕਿ ਆਇ ਜੀਉ ॥੧੧॥

Saṯgur mili-ai fal pā-i-ā.

Jin vicẖahu ahkaraṇ cẖukā-i-ā.

Ḏurmaṯ kā ḏukẖ kati-ā bẖāg baiṯẖā masṯak ā-e jī-o. ||11||

A person who has met the Satiguru receives the fruit of Prabh’s name by eliminating his self-conceit; he overcomes his pain and becomes fortunate.

The third step comes after meeting the true Guru. It is to deem Ekankar’s praise as a way of life while performing truthful duties of a household. Through the true Guru, it is realized that His ordinance is in force; thus His devotees believe in Him without a question. The Guru also says that the third step can be taken after meeting the Guru and when the Guru is really met, one gets absorbed in His name praise; if not, the Guru is not met. Let us take another example. We see a doctor, right? When we go there, we see the doctor, but “seeing the doctor” is completed only when the doctor diagnoses us or explains us what is wrong with us and how it can be overcome. In the same manner, seeing the Guru is completed when we do what the Guru advises us to do. We progress spiritually through the true Guru; therefore, the guiding power of Ekankar exists in the Guru’s teachings. As the true Guru’s follower progresses, he or she realizes that His blessings have started pouring in. Then the wrong paths disappear and any religious show off becomes insignificant. As chanting mantras remains useless, or doing path of certain bani numerous times also becomes insignificant, because the mind is conditioned to such acts and it never gets involved fully with Ekankar. Today, the Sikhs’ Guru is Sri Guru Granth Sahib; therefore, seeing the Guru will not be only sitting in the Guru’s presence, but also deeming the bani as true and living according to it.

ਅੰਮ੍ਰਿਤੁ ਤੇਰੀ ਬਾਣੀਆ ॥

ਤੇਰਿਆ ਭਗਤਾ ਰਿਦੈ ਸਮਾਣੀਆ ॥

ਸੁਖ ਸੇਵਾ ਅੰਦਰਿ ਰਖਿਐ ਆਪਣੀ ਨਦਰਿ ਕਰਹਿ ਨਿਸਤਾਰਿ ਜੀਉ ॥੧੨॥

Amriṯ ṯerī bāṇī-ā.

Ŧeri-ā bẖagṯā riḏai samāṇī-ā.

Sukẖ sevā anḏar rakẖi-ai āpṇī naḏar karahi nisṯār jī-o. ||12||

Oh Akalpurakh! The bani of your praise is nectar! It remains in the hearts of your devotees. They keep your service and devotion in their hearts. By bestowing your grace, you save them.

ਸਤਿਗੁਰੁ ਮਿਲਿਆ ਜਾਣੀਐ ॥

ਜਿਤੁ ਮਿਲਿਐ ਨਾਮੁ ਵਖਾਣੀਐ ॥

ਸਤਿਗੁਰ ਬਾਝੁ ਨ ਪਾਇਓ ਸਭ ਥਕੀ ਕਰਮ ਕਮਾਇ ਜੀਉ ॥੧੩॥

Saṯgur mili-ā jāṇī-ai.

Jiṯ mili-ai nām vakẖāṇī-ai.

Saṯgur bājẖ na pā-i-o sabẖ thakī karam kamā-e jī-o. ||13||

Only then you believe that Satiguru has met you when your mind starts uttering Ekankar’s name. Without the Satiguru, His name is not obtained. All people have gotten weary of doing all other deeds (pilgrimage or fasting etc.).

ਹਉ ਸਤਿਗੁਰ ਵਿਟਹੁ ਘੁਮਾਇਆ ॥

ਜਿਨਿ ਭ੍ਰਮਿ ਭੁਲਾ ਮਾਰਗਿ ਪਾਇਆ ॥

ਨਦਰਿ ਕਰੇ ਜੇ ਆਪਣੀ ਆਪੇ ਲਏ ਰਲਾਇ ਜੀਉ ॥੧੪॥

Ha-o saṯgur vitahu gẖumā-i-ā.

Jin bẖaram bẖulā mārag pā-i-ā.

Naḏar kare je āpṇī āpe la-e ralā-e jī-o. ||14||

I sacrifice to the Satiguru, who has put me on the right path; otherwise, I was going to a wrong direction. If Akalpurakh bestows His grace, He unites the mortals with Him.

ਤੂੰ ਸਭਨਾ ਮਾਹਿ ਸਮਾਇਆ ॥

ਤਿਨਿ ਕਰਤੈ ਆਪੁ ਲੁਕਾਇਆ ॥

ਨਾਨਕ ਗੁਰਮੁਖਿ ਪਰਗਟੁ ਹੋਇਆ ਜਾ ਕਉ ਜੋਤਿ ਧਰੀ ਕਰਤਾਰਿ ਜੀਉ ॥੧੫॥

Ŧūŉ sabẖnā māhi samā-i-ā.

Ŧin karṯai āp lukā-i-ā.

Nānak gurmukẖ pargat ho-i-ā jā ka-o joṯ ḏẖarī karṯār jī-o. ||15||

Oh Creator! You permeate all. You have concealed yourself (though you permeate all). Oh Nanak! Akalpurakh becomes manifest in those ones, in whom He infuses His light (through the Guru).

The last step is to live remembering His blessings. He creates and puts before the mortal the Maya attractions and a way out to live in His love. Blessed are those, who choose His love over the Maya attractions. When one reaches to the fourth step, one sees nothing but His dominating ordinance. When He blesses, no obstacle comes in our way. None is left to hate or slander. One becomes one with Ekankar and feels Him all around. Then it is realized how He has established different shows. With His blessings His show becomes attractive, and one sees them without having any influence of greed, lust, anger, avarice and conceit.

ਆਪੇ ਖਸਮਿ ਨਿਵਾਜਿਆ ॥

ਜੀਉ ਪਿੰਡੁ ਦੇ ਸਾਜਿਆ ॥

ਆਪਣੇ ਸੇਵਕ ਕੀ ਪੈਜ ਰਖੀਆ ਦੁਇ ਕਰ ਮਸਤਕਿ ਧਾਰਿ ਜੀਉ ॥੧੬॥

Āpe kẖasam nivāji-ā.

Jī-o pind ḏe sāji-ā.

Āpṇe sevak kī paij rakẖī-ā ḏu-e kar masṯak ḏẖār jī-o. ||16||

My Master has honored me. He has created me by giving me body and mind. He has kept the honor of His servant intact with His grace.

ਸਭਿ ਸੰਜਮ ਰਹੇ ਸਿਆਣਪਾ ॥

ਮੇਰਾ ਪ੍ਰਭੁ ਸਭੁ ਕਿਛੁ ਜਾਣਦਾ ॥

ਪ੍ਰਗਟ ਪ੍ਰਤਾਪੁ ਵਰਤਾਇਓ ਸਭੁ ਲੋਕੁ ਕਰੈ ਜੈਕਾਰੁ ਜੀਉ ॥੧੭॥

Sabẖ sanjam rahe si-āṇpā.

Merā parabẖ sabẖ kicẖẖ jāṇḏā.

Pargat parṯāp varṯā-i-o sabẖ lok karai jaikār jī-o. ||17||

All contrivance and intellect fail (I do not need them to tread on the Prabh’s path); my Prabh knows what I need to do. He bestows His grace on his attendant and the world acclaims His servant.

ਮੇਰੇ ਗੁਣ ਅਵਗਨ ਨ ਬੀਚਾਰਿਆ ॥

ਪ੍ਰਭਿ ਅਪਣਾ ਬਿਰਦੁ ਸਮਾਰਿਆ ॥

ਕੰਠਿ ਲਾਇ ਕੈ ਰਖਿਓਨੁ ਲਗੈ ਨ ਤਤੀ ਵਾਉ ਜੀਉ ॥੧੮॥

Mere guṇ avgan na bīcẖāri-ā.

Parabẖ apṇā biraḏ samāri-ā.

Kanṯẖ lā-e kai rakẖi-on lagai na ṯaṯī vā-o jī-o. ||18||

Akalpurakhh has not taken into consideration either of my merits, or demerits; as per His innate nature; He has kept me very close to Him lest I get harmed

ਮੈ ਮਨਿ ਤਨਿ ਪ੍ਰਭੂ ਧਿਆਇਆ ॥

ਜੀਇ ਇਛਿਅੜਾ ਫਲੁ ਪਾਇਆ ॥

ਸਾਹ ਪਾਤਿਸਾਹ ਸਿਰਿ ਖਸਮੁ ਤੂੰ ਜਪਿ ਨਾਨਕ ਜੀਵੈ ਨਾਉ ਜੀਉ ॥੧੯॥

Mai man ṯan parabẖū ḏẖi-ā-i-ā.

Jī-e icẖẖi-aṛā fal pā-i-ā.

Sāh pāṯisāh sir kẖasam ṯūŉ jap Nānak jīvai nā-o jī-o. ||19||

I did mediation on Prabh very honestly and I obtained its fruit, which I wished for. Oh Prabh! You are the king of kings! You are my Master at my back to protect me. Nanak lives by reciting your name.

Page 73, SGGS

ਤੁਧੁ ਆਪੇ ਆਪੁ ਉਪਾਇਆ ॥

ਦੂਜਾ ਖੇਲੁ ਕਰਿ ਦਿਖਲਾਇਆ ॥

ਸਭੁ ਸਚੋ ਸਚੁ ਵਰਤਦਾ ਜਿਸੁ ਭਾਵੈ ਤਿਸੈ ਬੁਝਾਇ ਜੀਉ ॥੨੦॥

Ŧuḏẖ āpe āp upā-i-ā.

Ḏūjā kẖel kar ḏikẖlā-i-ā.

Sabẖ sacẖo sacẖ varaṯḏā jis bẖāvai ṯisai bujẖā-e jī-o. ||20||

Oh Akalpurakh! You have created yourself and it’s your show through which you have exhibited yourself. You make that person, whom you like, understand this that you pervade everywhere.

The winner in the spiritual realm is that one, who is blessed to know Him, to follow His ordinance and to praise Him.

ਗੁਰ ਪਰਸਾਦੀ ਪਾਇਆ ॥

ਤਿਥੈ ਮਾਇਆ ਮੋਹੁ ਚੁਕਾਇਆ ॥

ਕਿਰਪਾ ਕਰਿ ਕੈ ਆਪਣੀ ਆਪੇ ਲਏ ਸਮਾਇ ਜੀਉ ॥੨੧॥

Gur parsādī pā-i-ā.

Ŧithai mā-i-ā moh cẖukā-i-ā.

Kirpā kar kai āpṇī āpe la-e samā-e jī▫o. ||21||

Through the blessings of the Guru, one obtains Ekankar, who eliminates one’s Maya attachment. Actually it is Ekankar, who causes the devotee to get absorbed in Him with His grace.

The Maya can be eradicated in His love with His blessings. If it is there, the spiritual progression remains a dream.

ਗੋਪੀ ਨੈ ਗੋਆਲੀਆ ॥

ਤੁਧੁ ਆਪੇ ਗੋਇ ਉਠਾਲੀਆ ॥

ਹੁਕਮੀ ਭਾਂਡੇ ਸਾਜਿਆ ਤੂੰ ਆਪੇ ਭੰਨਿ ਸਵਾਰਿ ਜੀਉ ॥੨੨॥

Gopī nai go-ālī-ā.

Ŧuḏẖ āpe go-e uṯẖālī-ā.

Hukmī bẖāŉde sāji-ā ṯūŉ āpe bẖann savār jī-o. ||22||

Oh Prabh! You created Gopi, the river, and herdsman; you hold the earth at your own. As per your ordinance, you create the beings; you break them, and you embellish them.

No one was there who acted independently; nothing happened beyond His ordinance, because all in all is Ekankar, the Creator

ਜਿਨ ਸਤਿਗੁਰ ਸਿਉ ਚਿਤੁ ਲਾਇਆ ॥

ਤਿਨੀ ਦੂਜਾ ਭਾਉ ਚੁਕਾਇਆ ॥

ਨਿਰਮਲ ਜੋਤਿ ਤਿਨ ਪ੍ਰਾਣੀਆ ਓਇ ਚਲੇ ਜਨਮੁ ਸਵਾਰਿ ਜੀਉ ॥੨੩॥

Jin saṯgur si-o cẖiṯ lā-i-ā.

Ŧinī ḏūjā bẖā-o cẖukā-ā.

Nirmal joṯ ṯin parāṇī-ā o-e cẖale janam savār jī-o. ||23||

Those ones who get attached to the Satiguru heartily become able to eradicate their love for Maya. Such mortals become pure and they depart from here by making their life-mission successful.

ਤੇਰੀਆ ਸਦਾ ਸਦਾ ਚੰਗਿਆਈਆ ॥

ਮੈ ਰਾਤਿ ਦਿਹੈ ਵਡਿਆਈਆਂ ॥

ਅਣਮੰਗਿਆ ਦਾਨੁ ਦੇਵਣਾ ਕਹੁ ਨਾਨਕ ਸਚੁ ਸਮਾਲਿ ਜੀਉ ॥੨੪॥੧॥

Ŧerī-ā saḏā saḏā cẖang-ā-ī-ā.

Mai rāṯ ḏihai vadi-ā-ī-āŉ.

Aṇmangi-ā ḏān ḏevṇā kaho Nānak sacẖ samāl jī-o. ||24||1||

Oh Ekankar! Excellences are your virtues! I praise you day and night. You give me even without my asking. Oh Nanak! Say this: (brothers!) Contemplate Ekankar.

In that bliss, one starts enjoying His creation, which used to appear adversary before. One remains aware of the fact that behind all the biggest events was the Creator and thus He will remain like this forever. Loving Him, one praises what He gives, and also one praises Him even if He doesn’t. What more one want to have when one has entered into everlasting bliss. Life is a journey the Creator has put us on it; we start it with nothing and we end it with nothing. The grasping and gathering the materialistic things do not solve our problem: the Maya bondage, which keeps us separated from our Creator. Contentment makes our journey easier and comfortable and His love and feeling His presence always set us free from the bondage. Then, only then we come home to settle down within by ending our wandering and a load of worries and anxieties.

Wishes

Gurdeep Singh

There is None Other than The Creator

Surrendering the Self | Bhagat Kabir Ji on Realizing Akalpurakh | Gursoch.com

Remember The Old Age And The Death As Well

The Creator and Us

ਤੋਹੀ ਮੋਹੀ ਮੋਹੀ ਤੋਹੀ ਅੰਤਰੁ ਕੈਸਾ ॥ ਕਨਕ ਕਟਿਕ ਜਲ ਤਰੰਗ ਜੈਸਾ ॥1॥

Not in the hard ways.

A Sikh’s Path Ends At The Guru’s Door

Procuring The Epitome Of Spirituality Through Self-analysis

ਥਾਲੈ ਵਿਚ ਤੈ ਵਸਤੂ ਪਈਓ ਅਤੇ ਥਾਲ ਵਿਚਿ ਤਿੰਨਿ ਵਸਤੂ ਪਈਓ ( ਲੇਖਕ – ਪ੍ਰੋ.ਕਸ਼ਮੀਰਾ ਸਿੰਘ, ਯੂ. ਐੱਸ. ਏ)

Home Coming: Just Four Steps Away

Recent Posts

Recent Comments